Duńska organizacja konsumencka Forbrugerradet, w ramach projektu sfinansowanego przez Komisję Europejską, przeprowadziła testy zabawek i ich opakowań biorąc pod uwagę ich zagrożenie dla zdrowia ludzkiego.

W projekcie uczestniczyły organizacje konsumenckie z 10 państw europejskich (Austria, Czechy, Dania, Finlandia, Grecja, Niemcy, Norwegia, z Polski Federacja Konsumentów, Słowenia, Szwecja), które zakupiły zabawki, według kryteriów przyjętych w projekcie i przesłały je do Danii. Testy zostały przeprowadzone w Danish Technological Institute, który ze 110 próbek wybrał 83 i poddał je badaniom. Metodologia badań została wspólnie przygotowana przez Instytut, Forbrugerradet i Centrum Informacji o Środowisku Naturalnym i Zdrowiu (Information Centre for Environment & Health), na podstawie przepisów zawartych w dyrektywie 76/768/EEC, europejskiej normie dotyczącej bezpieczeństwa zabawek EN71, części 7 i 9. i normach ISO.

Badania miały na celu sprawdzenie obecności metali ciężkich, rozpuszczalników organicznych i substancji lotnych, kolorantów, konserwantów i bromowanych środków opóźniających palenie się. Zabawki i ich opakowania mające kontakt z ludźmi poddano badaniom na obecność 8 różnych grup substancji chemicznych, które są uznawane za szkodliwe dla zdrowia i środowiska. Poniżej krótkie omówienie każdej z nich:

Bromowane środki opóźniające palenie się (BR)

Substancje chemiczne, które znajdziemy w wielu przedmiotach używanych w domu, jak: sprzęt elektryczny, meble, dywany, zabawki, tekstylia, ale również w materiałach budowlanych, gdyż ich dodanie ma zapobiegać groźbie zapalenia się przedmiotu. W Europie BR stanowią 15% oferty substancji chroniących przed zapaleniem się. Dotychczasowe badania, szczególnie polibromowanych bifenyli i polibromowanych eterów fenylowych pokazały, że mogą one kumulować się zarówno w środowisku, jak i w ludzkim organizmie, uszkadzając system rozrodczy człowieka i płód. W związku z tym w Unii od połowy 2004 roku obowiązuje zakaz stosowania 2 substancji z grupy polibromowanych eterów fenylowych (dyrektywa 2003/11/EEC), a w 2006 roku wejdzie w życie zakaz stosowania większości BR w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

Barwniki azowe (koloranty)

Barwniki azowe znajdziemy w tekstyliach, butach, wyrobach skórzanych, papierze i żywności. 22 produkty rozkładu barwników azowych, tzw.aminy aromatyczne uznano za toksyczne i potencjalnie rakotwórcze. Można je znaleźć w klejach i niektórych farbach drukarskich. Na rynku europejskim barwniki azowe są głównie w produktach importowanych z Azji Wschodniej. Ponieważ ich wpływ na środowisko i organizm ludzki nie został do końca zbadany, przepisy unijne zalecają ograniczenie ich stosowania do minimum.

Rozpuszczalniki organiczne

Szeroka gama substancji, najczęściej stykamy się z nimi używając artykułów chemii gospodarstwa domowego, które zarówno w krótkim okresie czasu, jak i długoterminowo oddziałują na organizm ludzki i wywołują wiele objawów chorobowych zewnętrznych i wewnętrznych, jak choćby podrażnienie oczu i skóry, problemy z oddychaniem, uszkodzenie wątroby czy nerek. W niektórych krajach UE, np. w Danii część rozpuszczalników organicznych została umieszczona w spisie substancji niebezpiecznych lub niepożądanych.

Metale ciężkie

Metale ciężkie możemy znaleźć w sprzęcie elektronicznym, tekstyliach, wyrobach z tworzyw sztucznych, również w kosmetykach. Powszechnie uważa się je za substancje niebezpieczne dla zdrowia (rakotwórcze, alergenne, szkodliwe dla systemu reprodukcji) nawet w małych dawkach.

Ftalany

Grupa substancji chemicznych dodawanych do wyrobów plastikowych, szczególnie PVC, w celu ich zmiękczenia. Najczęściej stosowane są w zabawkach z miękkiego tworzywa winylowego, podłogach winylowych i w nadrukach na tekstyliach, ale również w kosmetykach.. Dotychczasowe badania, głównie na zwierzętach, wskazują na zagrożenia dla układu rozrodczego, immunologicznego, uszkodzenia wątroby i nerek oraz rakotwórczość. Ftalany mogą również powodować reakcje alergiczne. Przypuszcza się, że w taki sam sposób oddziałują one na ludzi.

W 1999 roku Komisja Europejska zadecydowała o czasowym zakazie stosowania ftalanów przy produkcji zabawek dla dzieci poniżej 3. roku życia. Zakaz ten był przedłużany co 3 miesiące. We wrześniu 2004 r Rada Konkurencji UE uchwaliła zakaz stosowania ftalanów w produkcji zabawek z miękkiego PVC. Zakaz dotyczy 3 rodzajów ftalanów w zabawkach przeznaczonych dla dzieci do lat 14 i trzech rodzajów ftalanów w zabawkach dla dzieci poniżej 3. roku życia. Ta propozycja w 2005 roku będzie przedmiotem obrad i głosowania w Parlamencie Europejskim. Niektóre Państwa Członkowskie rozszerzyły zakaz stosowania ftalanów na inne produkty, np. plastikowe opakowania do żywności, akcesoria do kąpieli i pływania itp.

Formaldehyd

Jest to środek konserwujący i odkażający o najszerszym zastosowaniu, który znajdziemy w większości artykułów konsumpcyjnych, w żywności, kosmetykach, tekstyliach, farbach, przyborach do rysowania itp. Dodanie formaldehydu do tkaniny zapobiega jej gnieceniu się i poprawia jakość wydrukowanego wzoru na tkaninie. Wysoki poziom tej substancji w produkcie ma silne działanie toksyczne na organizm użytkownika, może wywoływać reakcje alergiczne, jak również przypisuje mu się działanie rakotwórcze. Szczególnie niebezpieczny jest dla dzieci, które wkładają tkaninę do buzi.

Aromaty

Szacuje się, że ponad dwa i pół tysiąca środków zapachowych jest używanych przy produkcji różnych dóbr konsumpcyjnych. 24 z nich zostało uznane za alergenne i od marca 2005r. producenci kosmetyków mają obowiązek informować konsumentów, jeśli zastosowali je w recepturze danego kosmetyku (dyrektywa 2003/15/EC). Niestety ten obowiązek nie odnosi się do producentów zabawek.

Związki organiczne cyny

Tę grupę substancji również znajdziemy w tekstyliach, tworzywach sztucznych i farbach. Jej obecność w innych produktach, np. z PVC, może być wynikiem zanieczyszczeń. Związki organiczne cyny są wykrywane w takich produktach, jak pieluszki, zabawki używane w kąpieli, zatyczki do uszu i winylowe wykładziny. Ich oddziaływanie na organizm ludzki nie jest jeszcze w pełni udokumentowane, nie mniej podejrzewa się je o toksyczność i zakłócenia w funkcjonowaniu układu hormonalnego.

Przepisy prawne regulujące bezpieczeństwo zabawek i ich opakowań

Bezpieczeństwo zabawek reguluje dyrektywa 88/378/EEC z 3 maja 1988 r. Definiuje ona pojęcie zabawki i określa wymagania, jakie zabawka musi spełniać, aby mogła znaleźć się w sprzedaży. Wszystkie zabawki znajdujące się na rynku unijnym powinny być oznaczone symbolem CE, który jest deklaracją producenta, że wyprodukowana przez niego zabawka spełnia wymogi normy EN71 i jest bezpieczna dla użytkownika.

W Polsce przepisy unijne zostały zaimplementowane w dwóch rozporządzeniach RM:

- rozporządzenie RM z dn.18 września 2001 r., w sprawie szczegółowych warunków dotyczących bezpieczeństwa zabawek, wraz ze zmianami z dn. 17 grudnia 2002 r.

- rozporządzenie RM z dn. 19 października 2001r., w sprawie warunków i trybu dokonywania oceny zgodności oraz sposobu znakowania zabawek , wraz ze zmianami z 17 grudnia 2002r.

Oba te akty implementują dyrektywę UE do polskiego prawa. Również norma EN 71 dot. bezpieczeństwa zabawek została wdrożona do polskiego systemu normalizacyjnego jako norma PN-EN 71.

Źródło: Konsument
Źródło: ''