Od początku działalności Tetra Pak skutecznie zmienia przyzwyczajenia konsumentów. Koncern dyktuje zasady gry na wartym ok. 400 mld euro rocznie międzynarodowym rynku opakowań. Odniósł sukces, bo jest nowatorski, ekspansywny i przebojowy

Volvo, Tetra Pak, Borg" to słowa, które jednym tchem wymienia tęskniący za Szwecją Stig Helmer, bohater filmu "Królestwo" słynnego duńskiego reżysera Larsa von Triera. Tetra Pak, producent opakowań do mleka i soków, stał się jednym z symboli szwedzkiego przemysłu oraz jego ekspansji. Nic dziwnego, firma jest obecna w 165 państwach, zatrudnia ponad 20 tys. osób. Na zachodzie Europy funkcjonuje nawet zwrot "opakowanie typu Tetra Pak" na określenie kartonowego pudełka.
Tetra Pak zrobił furorę. W wielu krajach, tak jak w Polsce, spowodował rewolucję na rynku opakowań - przyznaje Wiktoria Kościuk z Centralnego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Opakowań.

Tetra Pak bez trudu przełamuje stereotypy

Tetra Pak nie byłby tak silny (i coraz silniejszy), gdyby z żelazną konsekwencją nie realizował założeń wywodzących się jeszcze z lat 50., gdy rządził nią założyciel Ruben Rausing. Firma stawia na zmianę przyzwyczajeń konsumentów. Teraz wprowadza na rynek plastikowe butelki na piwo. Nowinkę już testuje Spendrups, jeden z największych szwedzkich browarów. Nie przyjmie się? Ludzie nie porzucą butelek i puszek? Kiedyś Francuzi, Szwajcarzy, Włosi i Niemcy właśnie w ten sposób reagowali na pomysł sprzedaży mleka w kartonach. Do czasu. Na europejskie rynki wkroczył Tetra Pak. Trudno zresztą powiedzieć, żeby szwedzkie przedsiębiorstwo działało z jakimś wielkim rozmachem. Wręcz przeciwnie. Rausing, świadomy istnienia silnego lobby przemysłu szklanego (zwłaszcza grupy Saint Gobain), ostrożnie podchodził do pomysłu ekspansji.
I tu z pomocą przyszli lokalni przedsiębiorcy. Francuz Pierre Schmit trójkątne opakowanie na mleko wyszukał podczas wizyty w Szwecji i na własną rękę pokazywał je francuskim mleczarniom. O połowę mniejsze od butelki i ważące zaledwie 25 g pudełko wzbudzało niemałe zainteresowanie. Dopiero na tak przygotowany grunt przyjechał sam Ruben Rausing, a Schmit został pierwszym przedstawicielem firmy za granicą.

"Opakowanie powinno pozwalać na oszczędności większe, niż samo kosztuje" mawiał Rausing i przedstawiał mleczarniom wizję redukcji kosztów produkcji oraz transportu. Na produkcji można było oszczędzić dzięki zastosowaniu nie tylko materiału, ale także maszyn pakujących dostarczanych przez Tetra Pak. Opakowania stanowiły jedynie 5 proc. wagi ładunku, dużo mniej niż ciężkie butelki.
"Nie ograniczajcie się do butelki - kupujcie Tetra Pak" - tym hasłem Rausing z kolei przekonywał konsumentów. Plakaty przedstawiające rodziny pijące mleko z kartonów wisiały we wszystkich sklepach. Jednak kampanie nie były agresywne. Firma raczej skłaniała do porównań, pokazywała, ile miejsca w kuchni można zaoszczędzić pozbywając się butelek. Świetną reklamą okazały się również uliczne automaty do mleka, które od połowy lat 50. pojawiły się na ulicach zachodnioeuropejskich miast. Można w nich było kupić mleko w opakowaniach Tetra Paku.
Kartonowe opakowania zdobywały popularność na kolejnych rynkach. Fabryki Tetra Paku powstały w Szwajcarii, Niemczech i we Włoszech. Sprzedaż, która w roku 1953 wynosiła ledwie nieco ponad 4 mln opakowań, w roku 1960 przekroczyła miliard.

Dzisiaj Tetra Pak produkuje w ciągu roku 90 razy więcej opakowań. Do tego potrzebna była jednak kolejna rewolucja. Pod koniec lat 60. firma opracowała technologię aseptycznego pakowania produktów w kartony zawierające folię aluminiową i polietylen. System polegał na formowaniu, napełnianiu i zamykaniu pudełek w sterylnych warunkach. Mleko i soki zamknięte w takich kartonach przez kilka miesięcy zachowywały przydatność do spożycia. Co więcej, przez ten czas nie zajmowały miejsca w lodówce.

W roku 1989 zrzeszający ponad 23 tys. technologów żywności, naukowców i przedsiębiorców Międzynarodowy Instytut Technologii Żywności uznał wynalazek Tetra Paku za największą innowację przemysłu spożywczego w ciągu półwiecza. Równocześnie z nową technologią inżynierowie Tetra Paku wymyślili ułatwiające dystrybucję pudełko w kształcie prostopadłościanu - Tetra Brik Aseptic. Rocznie na świecie zużywa się ponad 60 mld tego typu opakowań. W Polsce aż 95 proc. sprzedanych przez szwedzką firmę kartonów to właśnie Tetra Brik Aseptic. W roku 2002 Tetra Pak jest jednak czymś znacznie więcej niż producentem choćby najbardziej wyrafinowanych opakowań. Firmy, które zdecydowały się na współpracę, Szwedzi zaopatrują w cały ciąg technologiczny. Ich maszyny, zainstalowane na przykład u producenta soków, przetwarzają koncentrat w gotowy napój w pudełku.

Koncern wychodzi poza standardową współpracę

O takim rozszerzeniu profilu działalności zdecydowało przejęcie w roku 1991 przez Tetra Pak firmy Alfa Laval, największego na świecie dostawcy wyposażenia do zakładów przemysłu spożywczego i rolnictwa.Wtedy powstał Tetra Laval Group - koncern, którego właścicielami byli potomkowie Rubena Rausinga.
- Urządzenia Tetra Paku współpracują ze sobą. Cała produkcja może być obsługiwana przez maszyny jednej firmy, a to znacznie zwiększa funkcjonalność i minimalizuje koszty serwisu - twierdzi Julian Pawlak, prezes Tymbarku, jednej z największych polskich firm przetwórstwa spożywczego.
- Tetra Pak wychodzi poza standardową współpracę - podkreśla Tomasz Kurpisz, prezes zarządu Hortex Holding, który w roku 1991 został pierwszym klientem Tetra Pak Polska. - Koncern ma urządzenia do przetwarzania produktów, instaluje urządzenia do nalewania soków oraz montuje systemy pakowania - dodaje.
- To pozwala m.in. zredukować koszty produkcji nawet o kilka procent. Inne firmy nie dysponują taką ofertą - mówi Pawlak.
Maszyn przetwórczych nie zapewnia Combibloc, najsilniejszy konkurent Tetra Paku. Podobnie jest w wypadku norweskiego Elopaku.
- My dostarczamy tylko maszyny do pakowania, a nie do przetwarzania produktów - tłumaczy Edward Zakrzewski z Elopaku. - Mamy też inną strategię, nie koncentrujemy się na produktach długotrwałych. Nasze opakowania nadają się przede wszystkim do produktów świeżych, mleka i jogurtów z żywymi kulturami bakterii - tłumaczy.

Swoim klientom sugerują sprawdzone rozwiązania

Prezesi polskich firm podkreślają jeszcze jedno: Tetra Pak potrafi im doradzić. Firma regularnie przeprowadza międzynarodowe badania trendów na rynku soków i mleka, którymi potem dzieli się ze swoimi klientami. Zna preferencje konsumentów na całym świecie i udziały rynkowe konkurencyjnych firm. Podpowiada na przykład, czy w tym sezonie lepiej będą się sprzedawały opakowania dwu- czy jednolitrowe. Tę wiedzę wykorzystuje na potrzeby klientów oddziałów we wszystkich 165 państwach.
- Firma dostosowuje się do potrzeb lokalnego przemysłu. Nasza strategia polega na służeniu lokalnym klientom - mówi Peter Knutsson, dyrektor generalny Tetra Pak Polska. - Sugerują klientowi rozwiązania, które sprawdzą się na rynku, np. pojemność i kształt opakowań - mówi Pawlak z Tymbarku. - Producenci często przyjmują ich sugestie - dodaje.
Tymbark rozpoczął współpracę z Tetra Pakiem ze względu na propozycję użycia nowych, wysmukłych opakowań ze ściętymi krawędziami, które z zewnątrz pokrywała metalizowana folia.
- Żadna inna firma nie mogła zaproponować nam takich rozwiązań, a my potrzebowaliśmy produktu, który odświeżyłby wizerunek firmy - przyznaje Pawlak. Koncern wymyśla także metody drukowania napisów, tak by przyciągały wzrok konsumentów. - Tetra Pak pomaga firmom, które dla nas projektują grafikę opakowań
- dodaje prezes Tymbarku.

Rozmowy dotyczące nowych opakowań odbywają się najczęściej w warszawskiej siedzibie firmy, gdzie wnętrze sali konferencyjnej zapełnione jest wzorami większości z 295 rodzajów kartonowych pudełek produkowanych na całym świecie. Jest tam także cała gama wzorów zamknięć i opakowań plastikowych - od kilku litrowych baniaków do mleka po butelki do piwa i soków. Tajemnicą poliszynela jest to, że właśnie Tetra Pak wymyślił i wykreował bardzo popularną markę mleka Łaciate, należącą do jednej z największych spółdzielni Mlekpol.

Ekologia to nadal pięta achillesowa Tetra Paku

Czy na tym obrazie prężnej szwedzkiej firmy nie ma rys? Są. Sen z oczu koncernowi spędzają ekolodzy, którzy wypowiedzieli wojnę opakowaniom z laminatów. O ile państwa rozwinięte już poradziły sobie z segregacją i recyklingiem, o tyle kraje Trzeciego Świata, a także państwa Europy Środkowej i Wschodniej, mają problemy z zagospodarowaniem odpadów. W Niemczech opakowania Tetra Paku przetwarza się na płyty podobne do płyt wiórowych. W ten sposób powstaje materiał tecan, który zdaniem technologów z Tetra Paku świetnie nadaje się na boazerie, a także meble i artykuły biurowe. Nowa Zelandia przetwarza kartonowe opakowania mieszając je z butelkami plastikowymi i używa jako brykiety opałowe.
- Z dwóch ton kartonów po mleku i sokach można uzyskać tyle samo energii, ile z tony ropy naftowej - mówi Małgorzata Adamska, dyrektor do spraw promocji i ochrony środowiska Tetra Pak Polska. To wszystko prawda, pod warunkiem że dysponuje się potrzebną do tego technologią oraz pieniędzmi. - Technologie można kupić, ale co z tego, skoro nie ma zorganizowanego systemu zbiórki odpadów - mówi Wojciech Stępniewski ze Światowego Funduszu na rzecz Przyrody.
U nas systemy segregowania śmieci dopiero raczkują. Zużyte opakowania Tetra Paku lądują na wysypiskach lub w nielicznych spalarniach. Szwedzki gigant deklaruje, że to zmieni. Będzie to jedno z największych strategicznych wyzwań na polskim rynku.
Artykuł został udostępniony przez wydawcę miesięcznika gospodarczo-finansowego PROFIT

Komentarze

  • Kłamstwo

    Ta pani która napisała ten artykuł Karolina Sobczak dostała za taki nieobiektywny i tendencyjny tekst niezłą kasę od firmy Tetra-Pak

  • Bubel

    Właśnie użytkuję partię tych waszych opakowań. Juz 10 sztuk kartonów z sokiem Tymbark otwieram śrubokrętem. I TO MA BYĆ ZWIĘKSZONA HIGIENA??? - Po prostu folia, którą normalnie powinno się oderwać lekkim pociągnięciem jest zgrzana z plastikową zatyczką. Dla mnie to najzwyklejszy BUBEL. Poprzednie TetraPacki z odrywanym narożnikiem były o niebo higieniczniejsze; tyle, że wymagały większej siły do ich otwarcia. .

  • Wiekszy nacisk na EKOLOGIE

    Powinno sie zadbac o wieksze informacje, jak segregowac opakowania tetrapak. Do dzis nie bardzo wiadomo, do jakich pojemnikow je wrzucac,o ile sa takie pojemniki (razem z paierem? plastikiem?)

  • EKOLOGIA czy Gadanie

    Czy producent jest w stanbie sfinansowac polskie rozwiązanie patentowe P-357935 opublikowane w BUP nr 11 z 2004 r, jeżeli tak prosze o odpowiedz na moja poczte autora patentu .Życze miłego dnia z powaqżaniem Tadeusz Garlick

  • EKOLOGIA A PRAWO

    A mnie bardzo ciekawi, jak wpłyną wymogi UE co do utylizacji i wprowadzania na rynek (Polski)op.wielowarstwowych na zachowania konsumentów, przedsiębiorców i samej firmy TETRA-PAK???