Ogromna poprawa jakości fleksodruku w ostatnich latach ma wiele przyczyn i jest wynikiem ciągłego udoskonalania tej technologii. Napęd bezpośredni maszyn drukujących, wałki rastrowe z ulepszoną geometrią kałamarzyków, lepsze farby oraz zoptymalizowane ich nanoszenie przyczyniły się do tego w takim samym stopniu, jak laserowa grawiura kliszy fleksodrukowej. Targi drupa 2004 dostarczą informacji na temat aktualnego standardu jakości fleksodruku i z pewnością przyspieszą także opracowywanie nowych rozwiązań w tym segmencie druku.

Fleksodruk to druk opakowań ze wszystkimi jego specyficznymi wymaganiami.
Chociaż w innych częściach świata metoda fleksodruku stosowana jest także do druku gazet codziennych (ponad 40 drukarń w samych tylko Stanach Zjednoczonych) to w poniższym artykule opiszemy technologię druku opakowań. Ciągły wzrost udziałów rynkowych fleksodruku opakowaniowego w porównaniu z konkurencyjnymi metodami druku nie może pozostać niezauważony.
Maszyny fleksograficzne z napędem bezpośrednim

W zakresie technologii maszyn należy tu oczywiście wymienić technikę napędu bezpośredniego, który stosowany był najpierw w wąskowstęgowych maszynach o konstrukcji szeregowej. W roku 1998 zainstalowana została pierwsza maszyna z cylindrem centralnym do druku opakowań giętkich firmy Windmöller & Hölscher. Dzisiaj, jak twierdzą producenci, podczas nowych instalacji w Europie inwestuje się prawie wyłącznie w tę technologię. Ale także w innych krajach, które ze względów ekonomicznych uparcie trzymały się maszyny napędzanej kołem zębatym, można stwierdzić wyraźne zainteresowanie techniką napędu bezpośredniego. Jakie korzyści oferuje więc ta technika? Za pomocą tzw. „elektronicznego wału”, który bezdrganiowo zastępuje stałe połączenie za pomocą kół zębatych, można płynnie realizować wszystkie pożądane długości druku. Oznacza to, że bez obszernego magazynu kół zębatych mimo wszystko możliwe są długości raportu w podziałce koła zębatego. Poza tym można stosować podłoża drukowe o znacznie większej i zróżnicowanej grubości. Ten aspekt istotnie upraszcza zmianę podłoża drukowego podczas wymiany zlecenia. Jakie korzyści są możliwe w jakości druku? Maszyny napędzane bezpośrednio pozwalają, jak twierdzą producenci, na regulowanie długości druku każdego pojedynczego zespołu farbowego. Dzięki temu znacznie ulepszona zostaje dokładność pasowania w kierunku odwijania, ponieważ przykładowo indywidualne odkształcenie płasko naświetlonej kliszy podczas montażu formy drukowej, które w zależności od motywu wypada różnie, można docelowo korygować i przez to zredukować nadmierne wypełnienie. Ten aspekt jest interesujący nie tylko w przypadku opakowań giętkich, lecz m.in. także w przypadku bezpośredniego zadruku tektury falistej. Tutaj realizowane są obecnie najróżniejsze koncepcje. Podczas gdy w urządzeniach Bobst bezpośrednio napędzane są tylko pojedyncze komponenty zespołu farbowego, a pozostałe nadal przez wspólny silnik, aby wykorzystać zalety obu technik firmy Gåpfert i Cuir stosują większą ilość pojedynczych silników. Bezpośrednie porównanie systemów odbędzie się z pewnością na zbliżających się targach drupa 2004.

Pigmenty metaliczne we fleksodruku dają efekt lepszy niż w druku offsetowym.
Ulepszone wałki rastrowe

Kolejnym elementem podlegającym ciągłemu ulepszaniu są wałki rastrowe stosowane do przenoszenia farby na kliszę. Obowiązująca jeszcze sześć lat temu zasada: „im cieńszy, tym lepszy”, dzisiaj jest już nieaktualna. Producenci koncentrują się na opracowywaniu nowej geometrii kałamarzyków oraz ulepszaniu właściwości powierzchni wałków rastrowych przez ich powlekanie lub udoskonalanie warstwy ceramicznej. Jest to decydującym czynnikiem właśnie w sektorze wysokojakościowych opakowań giętkich, w którym fleksodruk zabiera udziały rynkowe wklęsłodrukowi i nie ma miesiąca, aby w publikacjach specjalistycznych nie relacjonowano ulepszeń wałków rastrowych, względnie powłok tych wałków.

Zoptymalizowane farby drukarskie

Opisane wyżej udoskonalenia mają wpływ na farby drukarskie. Coraz mniejsza ilość farby musi spełnić coraz wyższe wymagania stawiane odwzorowaniu szczegółów, trwałości i intensywności koloru. Ulepszenia w systemie środków wiążących oraz zwiększenie koncentracji pigmentu gwarantują wymaganą gęstość farby przy jej coraz mniejszym zużyciu. Podkreślić należy tu wprawdzie wolno, ale systematycznie rosnące zastosowanie farb utwardzanych UV. Chociaż w Niemczech drukarze jeszcze bardzo ostrożnie podchodzą do fleksograficznego druku opakowań składanych przy użyciu farb UV, międzynarodowe konkursy na najlepsze produkty poligraficzne udowadniają, że w tej technice druku kryje się ogromny potencjał. Głównymi argumentami przemawiającymi za zastosowaniem tego rodzaju farb w druku wąskowstęgowym są: dalsza redukcja zapachu i wyraźnie zredukowane pylenie a dzięki doskonałym właściwościom połysku oraz trwałości, często zbędne stają się kolejne etapy uszlachetniania. Ulepszenia w technologii suszarek prowadzą do szybszego i bardziej energooszczędnego utwardzania powłoki farby. Przy tym hamujący proces polimeryzacji tlen zostaje usunięty z suszarki i zastąpiony azotem. Można zaoszczędzić moc promienników i w ten sposób zredukować także wnikanie ciepła w podłoże. Kolejnym argumentem przemawiającym za fleksodrukiem w tym obszarze zastosowania jest jednoznacznie lepsza w stosunku do offsetu jakość w druku kolorami specjalnymi, na przykład zawierającymi pigmenty metaliczne. Tutaj w ostatnich latach wielkość pigmentu została znacznie zmniejszona i możliwe stało się zastosowanie wałków rastrowych o większej ilości linii, co z kolei pozwala na odwzorowanie także najdrobniejszych detali.

Grawiura fleksograficzna czy bezpośrednia?

Od czasu pierwszej światowej prezentacji cyfrowo zobrazowanej płyty fleksodrukowej na drupie 1995 oraz prezentacji bezpośrednio grawerowanej płyty polimerowej na drupie 2000 wywiązała się gwałtowna, prowadzona w sposób kontrowersyjny i jeszcze nie zakończona dyskusja dotycząca kwestii, która procedura jest najlepsza jakościowo i pod względem ekonomicznym. Podczas grawiury bezpośredniej za pomocą lasera na pełnej powierzchni wypracowywany jest relief drukujący. Jest to z pewnością starsza metoda - gumowe formy drukowe są grawerowane laserowo od ok. 30 lat. W przypadku fleksograwiury CtP stosowane są fleksodrukowe płyty polimerowe zawierające czarną warstwę maskującą (LAMS-Layer), która jest usuwana przez wiązkę lasera w miejscach drukujących, po czym płyty są naświetlane światłem UV, następnie myte i suszone. Na czym polega różnica? Jeszcze do niedawna płyty polimerowe cechowały się niezaprzeczalnie wyższą rozdzielczością i krótszym czasem naświetlania. Nowoczesne naświetlarki laserowe do płyt fleksodrukowych pracują z maksymalnie ośmioma równolegle włączanymi wiązkami laserowymi (lasery Nd:YAG), co znacznie skraca czas obrazowania. Jednak później trzeba naświetlić, wymyć i wysuszyć płyty, co oznacza znaczną stratę czasu. Z tym problemem radzi sobie nowy produkt, jakim jest system Cyrel FAST - tu nie usieciowany materiał płyty jest usuwany termicznie, a forma drukowa natychmiast gotowa do druku. Obecnie system ten jest jeszcze ograniczony pod względem formatu, jednak prawdopodobnie za jakiś czas zacznie być stosowany także do zleceń wielkoformatowych.



Proces wypracowywania znacznie mniejszych elementów, niż sama wiązka - w grawiurze bezpośredniej.
Technologia cienkich sleevów

Kolejną nowością, która ma znacznie poprawić jakość we fleksodruku, jest technologia cienkich sleevów oferowana przykładowo przez Cyrel lub Akl. Łączy ona zalety kliszy polimerowej z zaletami obrazowanych na okrągło form drukowych, w których nie następują różne, uzależnione od motywu, odkształcenia podczas montażu. Materiał fotopolimerowy jest nanoszony na cienki i dzięki temu tani sleeve, naświetlany na okrągło i wymywany. Za pomocą sleevu-adaptera następuje narządzanie w maszynie. Niestety stosowanie tego systemu jest obecnie drogie z powodu niewielkiego rozpowszechnienia.
Zalety grawiury bezpośredniej

Tu trzeba rozróżnić, jaki materiał jest stosowany. Podczas gdy grawerowane w niskiej rozdzielczości klisze gumowe nie są nowością na rynku, bezpośrednio grawerowana klisza polimerowa firmy BASF wzbudziła na drupie 2000 znaczne zainteresowanie - mimo że raczej nie traktowano poważnie tej technologii. Można było usłyszeć komentarze „nieekonomiczna,
o wiele za wolna”, „nie można osiągnąć wysokiej rozdzielczości, ponieważ średnica stosowanego lasera CO2 jest o wiele za duża!”.



Porównanie bezpośredniego grawerowania form drukowych wypadło na korzyść form polimerowych.
Najnowsze wydarzenia sprawiły, że głosy te zamilkły lub przycichły - niedawno poinformowano o pierwszej instalacji systemu przez BASF i STK Schablonentechnik w firmie GRS w Niemczech. Stało się to możliwe dzięki sprawnemu zastosowaniu zachodzących na siebie wiązek laserowych, które pozwalają na wypracowanie znacznie mniejszych elementów, niż sama wiązka. Poza tym systemy różnych oferentów zostały zmodyfikowane poprzez przejście od pierwotnej techniki jednowiązkowej do trzech wiązek. Kolejną innowacją w tym zakresie jest połączenie laserów CO2 do formowania dużych elementów reliefu, zwłaszcza jego głębokości, z bardziej precyzyjnymi laserami Nd:YAG. Ograniczeniem jest tutaj materiał kliszy, ponieważ lasery Nd:YAG nie są absorbowane przez wszystkie płyty drukowe (por. cyfrowe obrazowanie płyt drukowych). Opisana wyraźna poprawa bezpośrednio grawerowanych form drukowych jest widoczna w dwóch opracowaniach sporządzonych przez DFTA-TZ. O ile porównanie różnych technik produkcji form, przedstawione na konferencji DFTA 2001, wypadło jednoznacznie na korzyść polimerowych form drukowych, wyniki z roku 2003 dotyczące bezpośrednio grawerowanej formy drukowej pokazują ogromny skok jakościowy i dają impuls do dyskusji. To tylko kilka zmian, które nastąpiły w produkcji klisz drukowych w niedawnej przeszłości. W zakresie wciąż szeroko rozpowszechnionej analogowej produkcji płyt drukowych nie tylko urządzenia takie jak naświetlarka QualiyDOT – opracowana przez Theimer we współpracy z Flexo-Technik Handels i InnoFlex - przyczyniają się do bardziej stabilnego naświetlania płyt drukowych. Także oprogramowanie służące do osiągania mniejszego krycia powierzchni stanowi przeciwwagę dla konkurencji cyfrowej.



Innowacją jest połączenie laserav CO2 z laserami Nd: YAG.
Modernizacja ciągle trwa

Rozwój fleksodruku jeszcze wcale się nie zakończył i to, co jest nowością rynkową w chwili pisania tego artykułu, może wkrótce okazać się przestarzałe. Najbardziej aktualnych informacji o najnowszych produktach w zakresie maszyn drukarskich, wałków rastrowych, farb, form drukowych i wielu innych, tu nie uwzględnionych, ale istotnie wpływających na jakość czynników (np. automatyczne sterowanie registrami, zoptymalizowane systemy rakli komorowych) może dostarczyć tylko bezpośrednie porównanie w tym samym czasie. Z niecierpliwością oczekujemy, co zaoferuje nam drupa 2004.