Pokaźne ilości materiałów, które potencjalnie można wykorzystać jako surowce wtórne lub źródła energii, w warunkach polskich deponowane są łącznie z odpadami komunalnymi na składowiskach. Utylizacja przez wtórne przetwórstwo jest realizowana w ograniczonym zakresie. Poniżej przedstawiono charakterystykę poszczególnych rodzajów opakowań, pod kątem możliwości ich wtórnego przetworzenia w warunkach krajowych

Opakowania z papieru i tektury
Generalnie produkty przemysłu papierniczego bez udziału innych tworzyw ( np. max udział PE do 3%), oceniane są pozytywnie z punktu widzenia możliwości wtórnego przetworzenia. Zakłady celulozowo-papiernicze przyjmują makulaturę z opakowań, jeżeli tektura lub papier nie są powleczone asfaltem, parafiną, woskami itp. Stosuje się je do wytwarzania papieru i tektury na: nowe opakowania (nie stykające się bezpośrednio z artykułami spożywczymi), ręczniki i papiery toaletowe, papiery gazetowe, koperty na przesyłki pocztowe itd. Obecnie w kraju nie przetwarza się pudełek z materiałów wielowarstwowych z udziałem polietylenu (również z aluminium) stosowanych do mleka i jego przetworów oraz soków owocowych.

Opakowania szklane
Wszystkie opakowania szklane jednorazowego użycia, lub zużyte zwrotne można potencjalnie wykorzystać przemysłowo w hutach szkła. Zastosowanie stłuczki w procesie topienia szkła obniża zużycie energii, zwiększa wydajność i przedłuża czas użytkowania pieców hutniczych. Powoduje poza tym obniżenie emisji tlenków azotu i zmniejsza zużycie wody. Szacuje się, że 1% wzrost zastosowania stłuczki szklanej w procesie topienia szkła pozwala zmniejszyć o około 0,25% zużycie energii. Przy produkcji różnych wyrobów szklanych dodatek stłuczki może przekraczać nawet 50% masy.
O przydatnoœci opakowań szklanych do recyklingu decyduje przede wszystkim ich czystość oraz dokładność segregacji na odmiany (szkło bezbarwne, brazowe, zielone) i gatunki.

Opakowania z tworzyw sztucznych
Poużytkowe opakowania z tworzyw sztucznych nie ulegają biodegradacji na wysypiskach a niektóre z nich charakteryzują się sztywną konstrukcją i znaczną objętością. Wymagają zatem dodatkowej przestrzeni na składowiskach odpadów, chociaż potencjalnie po przetworzeniu można uzyskać z nich tworzywo wtórne o dobrych parametrach do formowania wyrobów różnymi metodami przetwórczymi. W odniesieniu do tworzyw sztucznych stosowane są następujące metody ponownego przetwórstwa:
I. Recykling prosty tzw. materiałowy (mechaniczny) wykorzystujący termoplastyczne właściwości tworzywa. Ten rodzaj przetwórstwa dotyczy głównie czystych (jednorodnych) polimerów lub ich mieszanin.
II. Recykling chemiczny (surowcowy) polega na częściowej degradacji tworzywa do związków niskocząsteczkowych lub całkowitej depolimeryzacji (do związków wyjściowych lub ich pochodnych).
Zużyte opakowania z tworzyw sztucznych w postaci butelek, pojemników, skrzynek, beczek, kształ tek oraz folii z różnych tworzyw sztucznych (PE, PP, PET, PS) mogą być przedmiotem wtórnego przetwórstwa. Zakłady przetwórcze przyjmują najchętniej odpady posegregowane na poszczególne polimery:
- Zużyte opakowania polietylenowe i polipropylenowe, np. butelki, kanistry, beczki, skrzynki, poje- mniki i worki oraz folie, przetwarzane są na surowiec wtórny, który znajduje szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach, głównie do produkcji artykułów technicznych. Przykładowe wykorzystanie to produkcja: kanistrów, folii, wiader, pojemników magazynowych, skrzynek balkonowych, doniczek, niektórych części samochodowych, rur osłonowych do kabli w telewizji kablowej, sieci elektrycznej i telefonicznej, a także rur kanalizacyjnych.
- Zużyte folie i butelki poliestrowe PET, głównie po napojach gazowanych, mogą stanowić surowiec wtórny. W kraju możliwości przetwórcze w tym zakresie są jeszcze ograniczone. Odpady mogą być wykorzystane przy produkcji żywic poliestrowych, poliuretanów i pianek poliuretanowych, a także włókien oraz folii. Granulat zawierający rozdrobnione butelki poliestrowe może być stosowany również w produkcji wyrobów formowanych wtryskowo.

Opakowania metalowe
Większość opakowań metalowych wykonanych z jednego rodzaju blachy (stalowej lub aluminiowej)jest przydatna do ponownego przetwórstwa.
Odpady stalowe pochodzące ze zużytych opakowań (puszki po napojach i żywności konserwowanej, pudełka), mogą być oddzielane od pozostałych odpadów za pomocą separatorów magnetycznych, a następnie wykorzystane w hutach jako złom. Bez procesu odcynowania blachy stalowej, złom opakowaniowy może być dodawany w niewielkich ilościach do produkcji żeliwa lub gorszych gatunków stali.
Odpady aluminiowe pochodzące ze zużytych puszek do napojów, pojemników aerozolowych oraz tub, po oczyszczeniu są pełnowartoœciowym surowcem do produkcji różnych wyrobów aluminiowych.
Kompostowanie odpadów komunalnych jest stosowane od lat sześćdziesiątych również w Polsce. Dwa zakłady o największej zdolności przerobowej w Warszawie i Katowicach, oparte są na technologii "DANO", w innych miastach pracują kompostownie o mniejszych zdolnościach. Utylizacja przez kompostowanie jest uzasadniona ze względów ekologicznych i ekonomicznych. Najbardziej efektywna jest w przypadku połączenia z selektywną zbiórką i obróbką wstępną polegającą na wydzieleniu z odpadów surowców wtórnych.
Profesjonalne spalanie odpadów komunalnych, połączone z odzyskiem energii i oczyszczaniem chemicznym gazów wylotowych (spełniające wymagania przepisów w zakresie dopuszczalnych poziomów emisji szkodliwych substancji, takich jak: pyły, dioksyny, tlenki siarki, węgla i azotu oraz niektórych metali ciężkich), nie jest w Polsce realizowane. Pracują jedynie w niektórych miastach spalarnie odpadów szpitalnych. Planowane są również inwestycje w zakresie wykorzystania tworzyw sztucznych, jak paliwa przy produkcji cementu.

Fragment pochodzi z artykułu "Znaczenie projektowania w działaniach zapobiegających powstawaniu odpadów opakowaniowych", który znajdą Państwo w dziale Publikacje naszego serwisu.

Komentarze