Dnia 20 maja br. w hotelu Victoria w Warszawie odbyła się konferencja poświęcona polskiemu rynkowi recyklingu opakowań oraz standardom prawnym pozwalającym na używanie znaku towarowego "Zielony Punkt". Konferencję zorganizował Rekopol Organizacja Odzysku SA. Poniżej prezentujemy udostępnione redakcji serwisu materiały pokonferencyjne.

Zielony Punkt widzenia

Po roku 2007, na rynku odzysku i recyklingu opakowań będzie do podziału dla organizacji odzysku około miliarda złotych. Nie wszystkie z powstałych w ciągu ostatnich trzech lat organizacji utrzymają się do tego momentu. Z tego powodu rozpoczęła się walka o pozycję i przetrwanie – celem ataku niektórych organizacji odzysku stał się znak towarowy Zielony Punkt i symbolizowany przez niego system zbiórki selektywnej.

W Polsce, według danych Ministerstwa Środowiska z marca 2004 roku, działają 32 organizacje odzysku. To sytuacja unikalna w skali europejskiej. Tak dużą liczbę organizacji odzysku można wytłumaczyć tym, iż prognozy sprzed kilku lat, oceniające rynek w pierwszych 2 latach jego funkcjonowania (2002-2003), były bardzo optymistyczne. Dziś już wiadomo, iż szacunki te były dużo wyższe niż potencjał rynku. W chwili obecnej rynek oceniany jest na około 100 milionów złotych płaconych za recykling opakowań przez zobligowanych do tego przedsiębiorców. W związku z tym oczywiste jest, iż nie wszystkie organizacje odzysku utrzymają się na rynku. Dotyczy to w szczególności tych organizacji, których celem jest przynoszenie zysków swoim akcjonariuszom.

Sytuacja zmieni się na lepsze dla organizacji odzysku dopiero po 2007 roku, kiedy to poziomy obowiązkowego odzysku i recyklingu opakowań znacznie wzrosną. Przedsiębiorcy, chcąc wypełnić swój obowiązek określony odpowiednimi przepisami, wydadzą na ten cel 10 razy więcej niż obecnie, czyli około 1 miliarda złotych. Doświadczenia innych państw Unii Europejskiej, które wypełniają już narzucone dyrektywą UE poziomy odzysku i recyklingu opakowań, wskazują, iż niezbędnym sposobem na realizację coraz wyższych poziomów odzysku jest budowa krajowego systemu zbiórki selektywnej, czyli odzyskiwanie z rynku opakowań jednostkowych.

Aktualnie, w projekt ten na szeroką skalę zaangażowany jest tylko Rekopol - organizacja odzysku utworzona przez finansujących zbiórkę i system przedsiębiorców. Zgodnie z celami wyznaczonymi przez akcjonariuszy organizacji, Rekopol buduje krajowy system zbiórki selektywnej poprzez dopłaty dla gminnych systemów zbiórki do każdej zebranej przez nie tony odpadów opakowaniowych. W przeciwieństwie do dużej części organizacji odzysku, Rekopol jest organizacją non profit, która jako taka nie musi wykazywać się zyskiem przed swoimi akcjonariuszami. Zebrane od przedsiębiorców pieniądze w głównej mierze przeznacza na dofinansowanie i tym samym budowę krajowego systemu zbiórki selektywnej realizowanej przy wsparciu samorządów lokalnych.

Większość pozostałych organizacji odzysku funkcjonujących na polskim rynku recyklingu, mimo różnic w składzie akcjonariatu, działa w wolnorynkowej formule realizacji celów - najczęściej finansowych -ich akcjonariuszy. Zrozumiałe jest, iż w takiej sytuacji nie podejmują one zakrojonych na szeroką skalę działań związanych z budową systemu zbiórki selektywnej, który jest systemem deficytowym i aby go rozwijać, należy do niego dopłacać.

3 podstawowe modele składu akcjonariatu organizacji odzysku działających na polskim rynku:

1) Recykler jako akcjonariusz organizacji odzysku.
Pieniądze wpłacane organizacji przez przedsiębiorców trafiają do recyklera będącego właścicielem bądź współwłaścicielem organizacji w zamian za dokumenty potwierdzające recykling. Za środki te recykler dofinansowuje swoją działalność, podnosząc rentowność i konkurencyjność na trudnym rynku recyklingu odpadów. Pieniądze nie trafiają do systemu zbiórki selektywnej.

2) Firma komunalna jako akcjonariusz organizacji odzysku.
Pieniądze wpłacane organizacji przez przedsiębiorców trafiają do firmy komunalnej, będącej właścicielem bądź współwłaścicielem organizacji w zamian za dokumenty potwierdzające recykling lub za surowce. Za środki te firma komunalna dofinansowuje swoją działalność, podnosząc rentowność i konkurencyjność na trudnym rynku recyklingu odpadów. Pieniądze nie trafiają do systemu krajowego tylko wspomagają lokalne działania firmy komunalnej.

3) Osoba prywatna jako akcjonariusz organizacji odzysku. Za pieniądze otrzymane od producentów organizacja odzysku skupuje od recyklerów najtańsze dokumenty potwierdzające recykling. Maksymalizując marże przy sprzedaży tych dokumentów przedsiębiorcom, realizuje cel określony przez właściciela – generowanie zysku. Pieniądze nie trafiają do systemu zbiórki selektywnej.

Powyższe informacje pozwalają na sformułowanie dwóch niezwykle istotnych wniosków

Podstawowym celem organizacji odzysku o jednym z wyżej przedstawionych składów akcjonariatu jest maksymalizowanie środków, które organizacje te przekazują w różnych formach do swoich akcjonariuszy. To oznacza, że w ich interesie leżeć będzie wzrost cen za świadczone przez nie usługi, a jedynym hamulcem jest to, czy przedsiębiorcy zgodzą się na takie stawki, czy wybiorą inną organizację. Przedstawiciel jednej z większych organizacji odzysku złożył na forum publicznym postulat ustalenia stawek na poziomie 50% opłaty produktowej. W chwili obecnej stawki utrzymują się na poziomie 10% tejże opłaty.

Druga kwestia to budowa systemu zbiórki selektywnej. Organizacje nastawione na zysk i korzyści swoich akcjonariuszy nie mogą sobie pozwolić na dofinansowywanie systemu na szeroką skalę. W związku z tym, w ramach walki konkurencyjnej, kilka organizacji odzysku zaatakowało organizację budującą system w Polsce oraz znak towarowy Zielony Punkt, symbolizujący zbiórkę selektywną. Bezpośrednim powodem jest to, iż coraz większa liczba przedsiębiorców zdaje sobie sprawę z konieczności rozwoju zbiórki selektywnej i rozważa uczestnictwo w systemie Zielonego Punktu budowanego przez Rekopol. To powodować będzie odpływ klientów od organizacji odzysku nie finansujących zbiórki selektywnej, a z tym ich akcjonariusze nie chcą się pogodzić. Taktyka przyjęta przez grupę broniących swoich interesów organizacji jest następująca: ze względu na zawiłości prawa europejskiego i polskiego podważać w jak największym zakresie ramy prawne stosowania znaku zarówno w Polsce jak i w Europie, podważać jego znaczenie i symbolikę, a z drugiej strony ubiegać się o przyznanie praw do jego używania.

Prawo do znaku towarowego Zielony Punkt

Właścicielem znaku towarowego Zielony Punkt jest Der Grüne Punkt Duales System Deutschland AG w Niemczech - organizacja założona przez niemiecki przemysł w celu realizacji obowiązków odzysku i recyklingu opakowań. Prawo do udzielania sublicencji na znak w Europie (z wyjątkiem Niemiec) ma organizacja Pro Europe, której akcjonariuszami są wyłącznie założone w tym samym celu organizacje odzysku w innych krajach Unii Europejskiej. Nadaje ona prawa do znaku na zasadzie wyłącznej sublicencji krajowym organizacjom odzysku – w Polsce jest to Rekopol Organizacja Odzysku S.A. Rekopol ma obowiązek przekazywać sublicencję innym polskim organizacjom odzysku w przypadku spełnienia przez nie warunków określonych przez Pro Europe i przekazanych Komisji Europejskiej. Rekopol jest na to przygotowany od samego początku posiadania wyłącznej sublicencji. Podstawowym warunkiem jest budowa systemu zbiórki opakowań jednostkowych, czyli zbiórki selektywnej. Do tej pory żadna z pozostałych polskich organizacji ubiegających się o sublicencję nie wykazała swojego zaangażowania w budowę takiego systemu. Zapytania o możliwość uzyskania sublicencji wpłynęły od kilku organizacji odzysku – formalnie jedna z nich jest w trakcie weryfikacji spełniania warunków. W 2002 roku, Rekopol współpracował z 88 gminami, a do końca 2003 roku ze 170. Plan rozwoju współpracy jest konsekwentnie realizowany. Dziś Rekopol wspiera finansowo prawie 200 polskich gmin w budowie systemu zbiórki selektywnej.

Możliwość udzielania sublicencji innym krajowym organizacjom odzysku

Istnieją 3 modele przekazania sublicencji:
1. Za zgodą właściciela znaku i/lub Pro Europe, po spełnieniu przez organizację odzysku wszystkich warunków, sublicencji udzieli jej Rekopol. Taki model jest preferowany przez Pro Europe. Jednak polskie przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej stawiają go pod znakiem zapytania. W ustawie istnieje zapis, który dopuszcza możliwość jedynie dwukrotnego udzielenia licencji (sublicencji) na znak towarowy. W związku z tym, inna organizacja odzysku po otrzymaniu sublicencji od Rekopolu nie mogłaby udzielać swoim klientom prawa do umieszczania znaku Zielony Punkt.

2. Inna organizacja odzysku otrzymuje sublicencję bezpośrednio od właściciela znaku. Trzeba jednak podkreślić, iż byłaby to procedura precedensowa w skali europejskiej. Z danych posiadanych przez Rekopol taki model jest stosowany w dwóch krajach (Niemcy i Francja). Dlatego trudno jest w tej chwili powiedzieć, jaka będzie decyzja właściciela znaku w tej kwestii. Oczywiście pod warunkiem, iż inna organizacja odzysku udokumentuje spełnienie wszystkich wymagań.

3. Trzecim wyjściem jest poszukiwanie innej alternatywnej formuły przyznawania praw do używania znaku. Rozpatrywany jest m.in. wariant, w którym przedsiębiorca nie współpracujący bezpośrednio z Rekopolem uzyskuje sublicencję od Rekopolu - z tych pieniędzy dofinansowywany jest system zbiórki selektywnej.

Budowa ogólnopolskiego systemu zbiórki selektywnej pomoże przedsiębiorcom i Polsce w zrealizowaniu rosnących poziomów recyklingu i odzysku, i tym samym w wywiązywaniu się ze zobowiązań związanych z dyrektywami UE. To również droga ku optymalizacji cen rynkowych za realizację tych obowiązków – przedsiębiorcy nie będą zagrożeni koniecznością uiszczania bardzo wysokich opłat produktowych. Niestety, na zdywersyfikowanym polskim rynku odzysku i recyklingu opakowań większość organizacji nie jest w stanie uczestniczyć w budowie systemu z uwagi na wysokie koszty takiej działalności, które w ich wypadku oznaczają minimalizację korzyści ich akcjonariuszy.

Materiały uzupełniające:
Kto chciałby zarabiać więcej na recyklingu?
Czym tak naprawdę jest znak Zielony Punkt?
UOKiK - Czyżby wniosek na pokaz
Postanowienie Sadu Gospodarczego
Zbiórka selektywna - wymierne korzyści
Rekopol

Źródło: ''

Komentarze