Tworzywa sztuczne odgrywają znaczącą rolę w zrównoważonym rozwoju w wymiarze ochrony środowiska,społecznym oraz ekonomicznym. Trudno sobie wyobrazić współczesne życie bez tworzyw sztucznych.

Rynek opakowań 2009.  Fakty o tworzywach sztucznych. Nie ma gospodarki bez opakowań.
Umożliwiają one przyjazną dla środowiska produkcję wielu cennych wyrobów, takich jak opakowania ochronne, lekkie i bezpieczne elementy samochodów, telefony komórkowe, materiały izolacyjne w budownictwie, sprzęt medyczny, a także kluczowe komponenty w tak zróżnicowanych zastosowaniach, jak produkcja energii odnawialnej czy ochrona w warunkach ekstremalnych.

Opakowania z tworzyw sztucznych przyczyniają się również do oszczędności zasobów naturalnych.. Chronią żywność podczas transportu z gospodarstw rolnych do sklepów i naszych kuchni. Na przykład w krajach rozwijających się 50% żywności marnuje się w drodze z gospodarstwa rolnego do kuchni; w supermarketach owoce i warzywa luzem generują o 26% więcej strat niż produkty wstępnie opakowane; 1,5 g folii przedłuża świeżość ogórków z 3 do 14 dni. 10 g wielowarstwowej folii do pakowania mięsa w atmosferze modyfikowanej przedłuża jego świeżość z kilku dni do ponad tygodnia.

Ilość dwutlenku węgla związana z wyprodukowaniem jednej porcji mięsa jest 100 razy większa niż w przypadku wytwarzania folii wielowarstwowej. Nowatorskie rozwiązania wykorzystujące plastik
w bębnach pralek, pozwalają ograniczyć zużycie wody i energii. Rury z tworzyw sztucznych zapewniają wydajne, bezpieczne i szczelne przesyłanie wody pitnej i ścieków, bez strat i zanieczyszczenia.

Stosowanie tworzyw sztucznych pozwala oszczędzać energię i ograniczać emisję CO2. W perspektywie cyklu życia, gdyby zastąpić wszystkie tworzywa sztuczne we wszystkich zastosowaniach materiałami alternatywnymi, potrzebne byłoby dodatkowo 22,4 mln ton ropy rocznie. Oznacza to dodatkową emisję gazów cieplarnianych,
stanowiącą 30% celów założonych w protokole z Kioto dla 27 krajów UE na lata 2000-2012.

Tworzywa sztuczne można wykorzystywać wielokrotnie i na wiele sposobów. Butelki na napoje są wykorzystywane powtórnie w wielu państwach UE. Torby plastikowe są wielokrotnie wykorzystywane na różne sposoby, a tacki stosowane w supermarketach pozwalają w czysty, bezpieczny i tani sposób dostarczać świeżą żywność od producenta do klienta.

Poziom recyklingu odpadów tworzyw sztucznych rośnie co roku.

Poza popularnymi rozwiązaniami dotyczącymi butelek czy przemysłowej folii opakowaniowej, wdrażane są także nowe inicjatywy, takie jak np. Recovinyl, prowadzony w ramach planu branży PVC Vinyl 2010 (recykling rurek osłonowych, ram okiennych, folii dachowych)

Nawet przy wykorzystaniu obecnych i wdrażanych metod recyklingu, zawsze pozostanie pewna ilość odpadów, które nie nadają się do recyklingu w sposób efektywny ekologicznie i ekonomicznie. Takie zużyte tworzywa oferują jednak dodatkową korzyść – można z nich odzyskać energię. Tworzywa sztuczne umożliwiają zastąpienie wielu pierwotnych paliw kopalnych w całym cyklu ich wykorzystania, począwszy od wydobycia ropy naftowej, po końcowe zastosowania energetyczne: jako źródło ogrzewania, czy elektryczności.

Nieustanny postęp sprawił, że od roku 1950, produkcja i zużycie tworzyw sztucznych na świecie rośnie średnio o 9% rocznie. Wielkość światowej produkcji wzrosła z 1,5 miliona ton w roku 1950 do 245 milionów ton w roku 2008. Trend wzrostowy uległ odwróceniu w roku 2008, co wynikało bezpośrednio z ogólnoświatowego kryzysu finansowego, który dotknął niemal wszystkie sektory gospodarki.

Analiza zużycia tworzyw sztucznych w przeliczeniu na osobę wykazuje wzrost do ok. 100 kg w krajach należących do NAFTA (Północnoamerykański Układ Wolnego Handlu) i Europie Zachodniej.
Regiony te mają możliwość dalszego wzrostu do 140 kg na osobę do roku 2015. Największy potencjał w tym zakresie mają szybko rozwijające się obszary Azji (z wyłączeniem Japonii), gdzie zużycie w przeliczeniu na 1 mieszkańca wynosi obecnie zaledwie ok. 20 kg.

W Europie największy wzrost oczekiwany jest w nowych państwach członkowskich UE wraz z rozwojem gospodarki tych krajów. W Europie wytwarzanych jest około 60 milionów ton
tworzyw sztucznych, co stanowi 25% światowej produkcji. Jest to wartość nieco większa niż w krajach należących do NAFTA (23%).

W Europie działa wiele zakładów produkujących tworzywa sztuczne. Największym producentem są Niemcy, dostarczając 7,5% produkcji światowej, za nimi plasują się kraje Beneluksu (4,5%), Francja (3%), Włochy (2%) oraz Wielka Brytania i Hiszpania (1,5%)

Recykling materiałów oraz odzysk energii ze zużytych tworzyw (odpady pokonsumenckie) różni się znacznie w poszczególnych krajach. W Szwajcarii, Niemczech, Szwecji i Danii na wysypiska trafia niewiele takich odpadów. Kraje te niemal zakończyły realizację strategii odwrotu od składowania śmieci na wysypiskach.
Ostatnie badania szwajcarskiej firmy Prognos(1) wykazały, że gdyby wszystkie odpady, trafiające obecnie na wysypiska, były poddawane recyklingowi i odzyskiwaniu energii, możliwe byłoby zaoszczędzenie 7% emisji gazów cieplarnianych, przewidzianej dla UE w protokole z Kioto.

Najlepsze wyniki zostały osiągnięte bez narzucania konkretnych celów, za to przy zachowaniu pełnej elastyczności rozwoju recyklingu oraz odzysku energii dla określonych grup odpadów. Poza obniżeniem emisji gazów cieplarnianych, zaniechanie składowania na wysypiskach przyczynia się do racjonalnej gospodarki zasobami naturalnymi oraz do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego, przy jednoczesnym ograniczeniu stopnia zaśmiecenia środowiska.



Ilość zbieranych w Europie butelek PET wciąż rośnie, obecnie do zbiórki w celu poddania ich recyklingowi trafia około 40% wszystkich butelek PET. Wielkość ta musi nadal rosnąć, szczególnie w odniesieniu do zastosowań o dużej wartości, takich jak opakowania do żywności.
Niezbędne jest zachowanie odpowiedniej równowagi pomiędzy nowymi technologiami produkcji butelek PET a ich przydatnością do recyklingu.

Dlatego też kilka europejskich organizacji zaangażowanych w łańcuch recyklingu butelek PET stworzyło Europejską Platformę Butelek PET - EPBP (European PET Bottle Platform). Celem tej dobrowolnej inicjatywy, skierowanej do przemysłu opakowaniowego, jest ocena wpływu nowych technologii produkcji butelek PET na ich przydatność do recyklingu. Taka analiza, uwzględniająca cały cykl życiowy wyrobu, pozwoli na dalszy zrównoważony rozwój europejskiego przemysłu recyklingowego butelek PET.

Do członków EPBP należą producenci tworzywa PET, wytwórcy butelek, producenci napojów, organizacje zajmujące się odzyskiem odpadów oraz firmy recyklingowe.
Celem działalności EPBP jest ocena technologii i produktów oraz zachęcanie do wprowadzania innowacyjnych rozwiązań, które zapewnią dalszy, skuteczny rozwój
recyklingu butelek PET.

Przydatność butelek PET do recyklingu promowana będzie poprzez:
• Określenie zharmonizowanych europejskich wytycznych dotyczących przydatności butelek PET do recyklingu, ujętych w stosownym dokumencie;
• Zachęcaniu sektora przemysłowego do testowania nowych materiałów i rozwiązań dotyczących butelek PET, przed ich wprowadzeniem na rynek;
• Dostarczenie interesariuszom wskazówek i zaleceń;
• Upowszechnianie wiedzy w całym łańcuchu wartości.

W celu zapewnienia niezależnej oceny nowych technologii oraz ich wpływu na recykling, Platforma korzysta z opinii ekspertów w dziedzinie produkcji, projektowania oraz recyklingu butelek PET. EPBP opracowała procedury badawcze do oceny przydatności do recyklingu nowych technologii opakowaniowych, takich jak
opakowania barierowe, dodatki, zamknięcia, etykiety, itp. Produkty, które pomyślnie przejdą testy, uzyskają stosowne zatwierdzenia i sprawią, że recykling butelek PET będzie mógł nadal rozwijać się równie skutecznie, jak do tej pory.

Nowe kierunki odzysku opakowań
Wiele plastikowych pojemników, kuwet i tacek wykonanych jest z polipropylenu (PP), polistyrenu (PS) oraz polichlorku winylu (PVC). Wyroby te są zwykle stosowane do pakowania owoców, nabiału, lodów oraz wielu innych rodzajów żywności.

Rozważając rozwiązania inne, niż związane z recyklingiem butelek (np. HDPE oraz butelki PET), członkowie EPRO zauważyli, że pozostałe sztywne odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych pochodzące z selektywnej zbiórki, złożone są w większości z dwóch typów polimerów: PP i PS.

Analizy rynkowe i oceny dokonywane przez sortownie we Francji wykazały na przykład, że około 40% sztywnych odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych wykonanych jest z PP, 20% z PS, zaś reszta - z PET, HDPE oraz PVC.

Kolejnym pytaniem jest, w jaki sposób i czy w ogóle można te opakowania wyodrębnić i poddać recyklingowi z przeznaczeniem do nowych zastosowań.
W niektórych państwach, takich jak Niemcy, Włochy oraz Wielka Brytania, działają już automatyczne sortownie, umożliwiające selektywne wydzielenie tego rodzaju opakowań.

Wyselekcjonowane odpady są wysyłane do firm zajmujących się odzyskiem, wyposażonych w linie
myjące, podobne do tych, jakie znaleźć można w zakładach zajmujących się recyklingiem butelek, z zainstalowanymi urządzeniami do rozdrabniania, mycia, suszenia, a w niektórych przypadkach również wytłaczania.

Przetworzone płatki czy pelety mogą być stosowane jako materiał zastępujący pierwotne polimery w nowych zastosowaniach, takich jak wieszaki, doniczki do kwiatów, palety, skrzynki czy też części samochodowe. EPRO, przy współpracy z PlasticsEurope, prowadzi obecnie
próby mające na celu znalezienie nowych zastosowań dla tego rodzaju regranulatów. Prowadzone są także badaniadotyczące dodatkowego wyposażenia (jeśli okaże się ono niezbędne), potrzebnego firmom recyklingowym / zajmującym się odzyskiem tego rodzaju materiałów.


W Europie energię z odpadów odzyskuje się już od 100 lat.
Obecnie 420 zakładów spala rocznie 64 miliony ton odpadów komunalnych, komercyjnych
i przemysłowych, wytwarzając elektryczność dla 7 milionów oraz ciepło dla 13,4 miliona gospodarstw domowych.
Dzięki temu roczna emisja CO2 jest mniejsza o 23 miliony ton – podobny wynik dałoby
usunięcie z dróg 11 milionów samochodów. Państwa członkowskie UE charakteryzują się
zróżnicowanym podejściem do odzysku energii z odpadów. Można wyodrębnić następujący podział:

- Energia z odpadów – powszechnie stosowana Austria, Belgia, Dania, Niemcy, Holandia, Szwecja
i Szwajcaria – w tych krajach zapotrzebowanie i podaż są zbilansowane, odzysk energii z odpadów jest w nich stosowany na szeroką skalę.

- Energia z odpadów - możliwość rozwoju Irlandia, Włochy, Francja, Portugalia i Hiszpania mają
duże możliwości rozwoju odzysku energii z odpadów, lecz borykają się również z rynkowymi barierami.

- Duży potencjał wzrostu Czechy, Grecja, Polska oraz Wielka Brytania mają duży
potencjał wzrostu, lecz jego wykorzystanie wymaga
bardzo dużych inwestycji.

Zasadność odzysku energii z odpadów zostałagruntownie udowodniona, zarówno pod względem
technicznym, środowiskowym, jak i ekonomicznym. Jeśli Europa wykorzystywałaby cały potencjał związany ze strumieniem odpadów stałych, stosując technologię odzysku energii, możliwe byłoby dostarczenie elektryczności do 17 milionów gospodarstw domowych oraz ciepła do 24 milionów gospodarstw domowych.

Przykład Danii
W Danii ilość prądu oraz ciepła produkowanego w zakładach odzyskujących energię z odpadów na
jednego mieszkańca jest najwyższa w Europie. 30 tamtejszych spalarni przetwarza z odzyskiem
energii 3,5 miliona ton odpadów rocznie, pokrywając 5% ogólnokrajowego zapotrzebowania
na elektryczność oraz 20% zapotrzebowania na ogrzewanie. Lokalne sieci ciepłownicze stanowią
obecnie 53% tego rynku, a plany zakładają wzrost do 70% w roku 2030, poprzez zwiększenie ilości odpadów przetwarzanych w zakładach odzysku energii do poziomu 4,5-5 miliona ton rocznie.



Za wszystkich zastosowań dla tworzyw sztucznych, najdłużej obecne w procesach odzysku są opakowania, a ich udział w całej ilości zużytych wyrobów z tworzyw sztucznych wynosi ok. 63%. Nie dziwi więc, że większość materiału odzyskanego w recyklingu pochodzi właśnie
z opakowań. Obecnie w Europie 40% butelek i folii jest poddawane recyklingowi mechanicznemu.

Recyklingowi poddaje się też ponad 90% skrzynek i pudełek. Ilość innych tworzyw mieszanych poddawanych recyklingowi jest wciąż niewielka i wynosi w Europie poniżej 10%.
Ogółem recykling ze zbiórki zużytych opakowań wzrósł w roku 2008 do średnio 29%, w porównaniu z 28% w roku 2007. Rysunek 14 przedstawia państwa europejskie
osiągające wyniki wyższe bądź niższe, niż wynosząca 22,5% wartość docelowa na rok 2008 określona w dyrektywie opakowaniowej.


Sytuacja w sektorze tworzyw sztucznych przedstawiała się korzystnie aż do połowy roku 2008. Wydarzenia, które nastąpiły później, miały bezprecedensowy, w tej branży, charakter. W relatywnie krótkiej dotychczasowej historii tworzyw sztucznych nigdy jeszcze nie wystąpiło tak gwałtowne załamanie rynku, obserwowane w tak krótkim czasie. Od stycznia do czerwca 2009 produkcja tworzyw sztucznych w UE27 spadła o 26% w porównaniu z tym samym okresem roku 2008. W porównaniu do poziomu, który rynek osiągnął przed pojawieniem się tendencji spadkowej, tj. do jesieni 2008 roku, zapotrzebowanie na tworzywa sztuczne zmniejszyło się o ponad 30%.
Na wiosnę roku 2009 sytuacja zaczęła się stabilizować – choć na bardzo niskim poziomie – zaś pierwsze oznaki ożywienia w sektorze tworzyw sztucznych pojawiły dopiero w drugim kwartale 2009.

Rynek wyrobów z tworzyw sztucznych ucierpiał nieco mniej – w okresie od stycznia do czerwca produkcja spadła o 18% w porównaniu do roku 2008. Natomiast w odniesieniu do tworzyw jako surowców do produkcji zaobserwowano zróżnicowaną reakcję ze strony poszczególnych sektorów przemysłowych. O ile zapotrzebowanie branży opakowaniowej spadło tylko nieznacznie, to popyt ze strony sektora motoryzacyjnego obniżył się aż o 40%.

Spadek był również poważny w przypadku branży budowlanej. Tak, jak miało to miejsce podczas poprzednich trudności rynkowych, w całym przemyśle tworzyw sztucznych podjęto działania restrukturyzacyjne, wprowadzano przerwy produkcyjne lub zamykano całe zakłady.

W momencie oddawania niniejszej broszury do druku we wrześniu 2009, pojawiły się oznaki odwrócenia trendu spadkowego w zapotrzebowaniu na tworzywa sztuczne i wyroby. Popyt powoli rośnie, lecz osiągnięcie poziomu sprzed recesji i odzyskanie pełnych możliwości, zajmie całemu sektorowi najprawdopodobniej jeszcze kilka lat.



Ze względu na ogólnoświatowy kryzys gospodarczy, całkowita ilość odpadów z tworzyw sztucznych - po raz pierwszy od wielu lat zmniejszy się w porównaniu do wielkości z poprzedniego roku.

Przewiduje się, że w Europie w pierwszym półroczu 2009 roku recyklingowi poddanych będzie o 5-10% mniej odpadów. Wartość ta dla całego roku 2009 również będzie niższa niż w roku 2008. Ze względu na drastyczny spadek popytu na regranulaty, ich ceny spadły w drugiej połowie 2008 roku o ponad 50%, jednak od tamtej pory stopniowo powracają do pierwotnego poziomu.
Pozytywne trendy rynkowe zaobserwować można w szczególności w sektorze regranulatów wysokiej jakości. Sytuacja taka jest dowodem na to, że poszczególne kraje muszą tworzyć wydajne systemy odzysku odpadów oraz posiadać rezerwy finansowe i programy pozwalające na poprawę jakości odzyskiwanych poprzez zbiórkę tworzyw sztucznych.


www.plasticseurope.pl


Źródło: PlasticsEurope