Polska jest jednym z największych w Europie producentów opakowań szklanych. Szacuje się, że w naszym regionie popyt na te artykuły będzie rósł. Cały polski rynek opakowań (szkło, plastik, tektura, papier pakowy, aluminium i ceramika) to prawie 4 miliony ton wagi wyrobów – w tym niecały milion (960.000 ton) przypada na opakowania szklane.

Dlaczego szkło?

Szkło to idealny materiał na opakowania dla produktów spożywczych. Szkło i zawartość opakowania nie przenikają się, nie wchodzą w reakcje chemiczne. Dlatego zapakowane w nie produkty zachowują niezmieniony smak i zapach. Tę naturalną własność szkła fachowcy nazywają wysoką barierowością. Warto ją podkreślić, bo nie jest ona mocną stroną części opakowań konkurencyjnych. Opakowanie szklane nie przepuszcza też żadnych substancji znajdujących się poza opakowaniem do jego wnętrza. Właśnie dlatego producenci żywności, m.in. dla niemowląt, tak chętnie korzystają z opakowań szklanych. Zapakowane w szkło produkty są dobrze chronione nie tylko przed zmianą smaku, również koloru.



W produkcji opakowań szklanych zaszła w ostatnich latach prawdziwa rewolucja - słoje i butelki są dziś dużo lżejsze. Przez ostatnie 30 lat udało się je "odchudzić" o kilkadziesiąt procent. Paradoksalnie - choć ścianki nowoczesnych opakowań są dużo cieńsze, są też dużo mocniejsze. Mało kto wie, że polskie huty szkła produkują butelki do piwa, które ważą niewiele ponad sto gram. A mimo to, trudniej je stłuc niż ich dużo cięższe poprzedniczki. Mniejsza waga opakowań to nie tylko lżejszy koszyk z zakupami. Oznacza też, że wydobywa się mniej piasku i innych surowców naturalnych, mniejsze jest zużycie paliw przy produkcji i transporcie, a co za tym idzie mniejsza emisja zanieczyszczeń do atmosfery. Mimo tej rewolucji współczesne butelki i słoiki zachowują w stu procentach wszystkie zalety tradycyjnie przypisywane tego typu opakowaniom.

Ekolodzy lubią opakowania szklane. "Ekologiczne" są nie tylko butelki wielorazowe. Zużyte szkło opakowaniowe może być w stu procentach poddawane recyklingowi. Stłuczkę z wykorzystanych opakowań huty szkła przetapiają na nowe tej samej jakości. Oczywiście surowcem dla nich staje się tylko szkło zbierane z zachowaniem odpowiednich standardów w systemach zbiórki selektywnej. Stłuczka może zastąpić nawet 85 - 90 procent surowców naturalnych. Warto podkreślić, że dobrej jakości stłuczka jest z punktu widzenia polskich hut szkła bardzo poszukiwanym surowcem. Może być też ona wykorzystana do produkcji materiałów izolacyjnych. Recykling opakowań szklanych rośnie w Polsce z roku na rok. W roku 2005 już więcej niż jedna czwarta butelek i słoików wyprodukowanych w polskich hutach szkła trafi do nich z powrotem w postaci stłuczki. Recykling pozwala oszczędzać energię, zmniejszyć objętość odpadów na składowiskach i emisję zanieczyszczeń do atmosfery. Jest jeszcze jeden argument, by nazwać opakowania szklane przyjaznymi dla środowiska. Huty szkła nie produkują praktycznie odpadów produkcyjnych. Odrzucone podczas kontroli jakości opakowania stają się po prostu surowcem do produkcji nowych.

Rynek opakowań szklanych

Mieszkaniec Europy Zachodniej zużywa rocznie 150 kg opakowań ze szkła, papieru, kartonu, tworzyw sztucznych i metali. W Polsce - 100 kg, z czego 25 kg to opakowania szklane. Tymczasem roczne zużycie opakowań szklanych we Francji i Włoszech przekracza 60 kg, w Niemczech, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii 50 kg. W Europie Zachodniej rynek ten jest ustabilizowany, w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej popyt będzie rósł. Dzieje się tak dlatego, ponieważ producenci rezygnują z opakowań z tworzyw sztucznych i metalu i wracają do tradycyjnych - szklanych. Przykładowo produkcja butelek ze szkła wzrosła od 2000 roku o 18,5 proc. Rośnie sprzedaż opakowań szklanych – w 2002 o 4,5 proc, w 2003 o 6,6 proc., a w 2004 o 13 proc., natomiast w 2005 o 14 proc.


Produkcja wyrobów szklanych w Europie



Na Zachodzie dużo więcej produkuje się szkła kolorowego. Przyjęło się, że szkło w które rozlewa się u nas alkohole musi być krystalicznie przejrzyste, czystsze od swojego odpowiednika z hut Europy Zachodniej. Po przemyśle piwowarskim i spirytusowym największymi odbiorcami opakowań szklanych jest branża owocowo-warzywna, przemysł chemiczny i farmaceutyczny. Polskie huty szkła są jednymi z najnowocześniejszych w świecie i dostosowane już do zachodnich standardów. Produkują butelki lżejsze, o cienkich ściankach. Ten przemysł już dawno się zrestrukturyzował i w dużej części należy do kapitału zagranicznego.



Polski Rynek opakowań szklanych

Opakowania szklane to jedna z czterech branży przemysłu opakowaniowego, stanowiąca w Polsce jego główny nurt. W produkcji szkła opakowaniowego w Polsce utrzymuje się w przeciągu kilku ostatnich lat wyraźna tendencja zwyżkowa. Według opracowań Centralnego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Opakowań (COBRO) w 1997 roku stanowiły one 41% całkowitej produkcji opakowań oraz 65% ich eksportu. Jednocześnie ich zużycie w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosiło 22,1 kg. W 2000 roku wielkość produkcji kształtowała się na poziomie bliskim miliona ton, czyli o 20% większym, niż w roku 1996. Jednocześnie obserwuje się znacznie wolniejsze tempo przyrostu produkcji wytworzonej w sztukach (ok. 11% w stosunku do roku 1996), a nawet prognozowany na rok bieżący niewielki spadek względem roku ubiegłego (o ok. 2%). Może to być spowodowane bardzo dużym spadkiem produkcji opakowań farmaceutycznych. Sprzedaż opakowań szklanych na przestrzeni lat 96-99 wzrosła o 16%, Według prognoz COBRO, wielkość zużycia opakowań szklanych wzrosła w Polsce do roku 2005 o około 42%.

Wyrobami szklanymi produkowanymi w Polsce na największą skalę są opakowania szklane. Zdecydowanie dominują wśród nich butelki i słoje wykonane ze szkła bezbarwnego (około 80 procent produkcji), ale nasze huty mogą pochwalić się też pięknymi butelkami ze szkła zielonego i oranżowego (brązowego). W Polsce wytwarza się zarówno opakowania spożywcze, jak i kosmetyczne, farmaceutyczne, oraz naczynia na znicze. Rocznie produkuje się ich ponad milion ton.

Produkcja opakowań szklanych od lat jest na podobnym poziomie, choć powoli i regularnie rośnie. W 2003 roku wyprodukowano 4 miliardy 535 milionów sztuk opakowań szklanych. Butelki stanowią 50 % całej produkcji, potem słoje - 30%. Na pozostałe rodzaje opakowań - słoiczki do musztardy, czy odżywek, kosmetyczne, farmaceutyczne i chemiczne przypada około 20 %. Najwięcej, bo aż 80% wytwarza się opakowań ze szkła bezbarwnego, reszta przypada na kolorowe. Takie są przyzwyczajenia polskiego klienta.

Potentaci branży opakowań szklanych w Polsce to: Owens - Illinois Polska SA, do którego należą huty Jarosław i Antoninek, koncern Rexam mający huty w Gostyniu i Wyszkowie oraz krajowy holding Warta Glass czyli Huta Szkła „Warta” i „Jedlice”. Mniejsze firmy opakowań szklanych to: Heinz Glass Działdowo i huty - „Ujście”, Stolzle SA, Vitrosilicon, „Czechy”, „Sława”, „Feniks”. Huty te dużo eksportują. Najwięcej do Rosji bo aż 34,4 %, potem do Niemiec - 12,1% i Wielkiej Brytanii - 8,5%. Wybrane huty szkła wytwarzające opakowania szklane w Polsce:

- Huta Szkła "Jedlice" S.A. - www.jedlice.wartaglass.pl
- Huta Szkła "Czechy" S.A. - www.huta-czechy.com.pl
- Huta Szkła "Sieraków" S.A. - www.wartaglass.pl
- Huta Szkła "Ujście" S.A. - www.huta-ujscie.pl
- O-I Sprzedaż i Dystrybucja Polska Sp. z o.o., O-I Produkcja Polska S.A. - www.o-i.pl
- Rexam Szkło Gostyń S.A. - www.rexam.com
- Rexam Szkło Wyszków S.A. - www.rexam.com
- Heinz Glas Działdowo Sp. z o. o. - www.hgd.pl
- Huta Szkła TUR - www.hs-tur.pl
- Huta Szkła Szkła Sława - www.slawa.com.pl
- Huta Szkła Szkła „Wymiarki” - www.hs-wymiarki.com.pl
- Pol-Am-Pack S.A. - Huta Szkła "Orzesze" - www.hso.pl
- Stolzle Częstochowa S.A. - www.stolzle.pl
- Huta Szkła VITROSILICON S.A. - www.vitrosilicon.com.pl

Recykling opakowań szklanych
Problemem tej branży nie jest ochrona środowiska (pracują na naturalnych produktach) ale recykling czyli odzyskiwanie swoich wyrobów po użyciu. Unia stawia z roku na rok coraz to bardziej restrykcyjne wymagania, co do ilości odzyskiwanych opakowań szklanych. W 2003 roku bez problemu odzyskano wymagane i przetopiono 16 %, w 2004 roku 22%, ale w 2007 roku trzeba będzie poddać recyklingowi już 40% opakowań. Problem polega na tym, że szkło musi być zbierane do dwóch pojemników – na produkty bezbarwne i kolorowe. Nie wolno również wyrzucać do tych specjalnych pojemników szkła z domieszkami ceramicznymi i innymi śmieciami. Huty mogą przerobić dowolną ilość stłuczki (w 80% to szkło bezbarwne). Jeśli będą jej dużo dostawały to mniej będzie powstawało dwutlenku węgla – bo prostu mniej się go wytwarza przy przerobie stłuczki.



Korzyści ekologiczne ze stosowania stłuczki:
- Obniża temperaturę topnienia masy szklarskiej oszczędzając 1/3 energii i zmniejszając emisję do atmosfery tlenków siarki i azotu znajdujących się w naturalnych komponentach. Jedna tona stłuczki zastępuje 1,2 t surowców naturalnych: piasku, wapnia, sody. Niweluje dodatkowe koszty związane z rekultywacją terenów eksploatowanych.
- Zmniejsza ilość odpadów na składowisku odpadów, wydłuża czas eksploatacji składowiska, zmniejsza koszty utrzymania i rekultywacji środowiska.
- Może być przetwarzana nieograniczoną ilość razy.
Źródła:

[1] Portal Branżowy Opakowań - www.opakowania.com.pl
[2] Portal Branżowy Opakowań - www.packaging-gateway.com
[3] Stowarzyszenie Forum Opakowań Szklanych - www.fos.pl
[4] Organizacja Odzysku - www.rekopol.pl
[5] Związku Pracodawców "Polskie Szkło" - www.polskie-szklo.pl
[6] Miesięcznik - www.swiat-szkla.pl
[7] Federation Europeenne du Verre d'Emballage - ogólnoeuropejska organizacja producentów szkła opakowaniowego - www.feve.org
[8] Serwis CPIV - (Comite Permanent des Industries du Verre Europennes) – Serwis federacji krajowych organizacji branży szklarskiej działających w państwach Unii Europejskiej - www.cpivglass.be
[9] Brytyjska organizacja branżowa British Glass - www.britglass.org.uk
[10] Niemiecka organizacja branżowa poświęcona opakowaniom szklanym - www.glasaktuell.de


Źródło: ''