Opakowania są materiałowo lub energetycznie do wykorzystania, ale najtańszą metodą było ich deponowanie na wysypiskach śmieci. W różnych krajach problemy ich deponowania zrodziły się z ostrą krytyków "zielonych", ale również konsumentów, którzy musieli żyć w sąsiedztwie wysypisk.

Szybko rosnące góry śmieci spowodowało szukanie nowych miejsc pod budowę wysypisk, ale nikt nie chciał się zgodzić na ich sąsiedztwo. Alternatywą było wprowadzenie nowych instrumentów ograniczających ilości zużytych opakowań. Inicjatywę podjęło kilka państw którym ten problem był najbardziej widoczny. Powstały konflikty odnośnie swobodnego handlu. Problem powstał w całej Unii, który został rozwiązany przez Parlament Europejski wydaniem Dyrektywy 94/62/EC. Parlament przyjął zasadę "zanieczyszczający płaci", w myśl tej zasady wprowadzający produkt w opakowaniu do obrotu jest odpowiedzialny za zużyte opakowanie.

Zgodnie z dyrektywą wszystkie kraje członkowskie muszą do roku 2001 posiadać system zbierania i powtórnego wykorzystania wprowadzonych do obiegu opakowań. System obejmujący całe terytorium ma obowiązek odzyskać min. 50 % max 65% z czego 25 do 45 % ma być wykorzystane materiałowo, ale co najmniej po 15 % masy każdego materiału.

Wyjątek stanowią Portugalia, Grecja, Irlandia, ze względu na specyfikę położenia tj. stosunkowo dużą liczbę małych wysp lub występowanie obszarów wiejskich i górskich. Dla tych krajów okres ten przedłużono do roku 2005.

Unia Europejska nie narzuca systemu, który ma być wprowadzony dobrowolny lub obowiązkowy. Po kilku latach prób i doświadczeń można stwierdzić na podstawie udostępnionych danych, że wiodącymi krajami pod względem osiągniętych wyników są Niemcy i Austria. W tych dwóch krajach inicjatywę w swoje ręce wziął nowo powstały przemysł recyklingu. Dzięki pozyskanym środkom ze sprzedaży licencji "Zielony Punkt" zbiera się selektywnie nie tylko opłacalne odpady opakowaniowe typu szkło lub puszki aluminiowe, ale również tworzywa sztuczne i "tetra – paki", które objętościowo zajmują najwięcej miejsca na wysypisku i jest stosunkowo skomplikowane ich wtórne przetwórstwo. Tylko te dwa kraje w całości wypełniają warunki dyrektywy, pokryły siecią teren swojego kraju jak również osiągnęły zapisane pułapy odzysku, recyklingu poszczególnych rodzajów opakowań.

Rozwiązania prawne w wybranych krajach Unii Europejskiej

FRANCJA

Rozporządzenie z 1 kwietnia 92 roku, które weszło w życie 1 stycznia 93 roku. Podstawowym celem jest odciążenie wysypisk śmieci od opakowań znajdujących się w odpadach domowych, przez ich selektywną zbiórkę i recykling.
Producenci i importerzy wyrobów są odpowiedzialni za ich powtórne wykorzystanie – czyli recykling. Dla uproszczenia, za odzysk odpowiedzialni są pierwsi, którzy wprowadzają produkt do obrotu handlowego.

W rozumowaniu ustawodawcy odzysk można osiągnąć poprzez:
- powtórne napełnianie (opakowania wielokrotnego użytku)
- wykorzystanie materiałowe lub surowcowe
- poddaniu spalaniu, ale z odzyskiem energii

W celu osiągnięcia zamierzeń, odciążenia wysypisk za odzysk i sortowanie odpowiedzialne jednostki mają trzy możliwości:
- kaucjonowanie opakowań celem ich odzysku
- stworzenie własnego systemu odzysku, które musi być zatwierdzone przez pięć odpowiedzialnych ministerstw
- odpłatnej usługi, dla organizacji która przejmuje odpowiedzialność za odzysk i recykling, organizacja jest również zatwierdzona przez ministerstwa.

Pod presją rozporządzenia dotyczącego opakowań 29 sierpnia 1992 roku producenci i importerzy wyrobów zdecydowali się do utworzenia jednego centralnego systemu celem odzysku zużytych opakowań.

Skutkiem tego było powołanie ECO – EMBALLAGES S.A., które należy do Holdingu ECO – PAR. Udziałowcami ECO – PAR są producenci wyrobów i opakowań oraz importerzy. Podział udziałów w ECO AMBALLAGES jest następujący:
50 % ECO – PAR
25 % handel
20 % producenci
5 % banki

Producenci i importerzy, którzy przystąpili do E.E. są zwolnieni od innych obowiązków ustawowych. Mają obowiązek oznaczać swoje opakowania znakiem, który odpowiada niemieckiemu zielonemu punktowi.
Producenci i importerzy, którzy używają znaku bez przynależności do organizacji podlegają wysokiej karze grzywny.
Wysokość opłaty za zielony punkt jest za niska, obciążone kosztami selektywnej zbiórki gminy nie są zainteresowane i nie wywiązują się z zadań im powierzonych.

BELGIA

W lipcu 1993 roku parlament Belgijski podjął decyzje o wprowadzeniu na terenie całego kraju Ekopodatku celem sfinansowania systemu odzysku i recyklingu zużytych opakowań. Obowiązywać miał od 1 stycznia 1994 roku, termin ten był kilka razy przesuwany. Zawarte przepisy dotyczące Ekopodatku dawały możliwość przemysłowi samemu rozwiązać problem zużytych opakowań warunkując to między innymi:
- opakowania wielokrotne muszą być co najmniej siedmiokrotnie napełniane i wprowadzenie kaucji celem odzysku tych opakowań
- opakowania szklane jednokrotnego użytku będą odzyskane i poddane recyklingowi w ilości 80 %
- opakowania z tworzyw sztucznych mają osiągnąć pułap 70 % odzysku i recyklingu
- opakowania zbiorcze kartonowe 80 %
- opakowania jednostkowe 60 %

Osiągnięcie tych pułapów zwalniało firmy z obowiązku płacenia Ekopodatku. Każde opakowanie należące do systemu powinno być oznakowane i posiadać dowód uiszczenia opłaty.

28. marca 1994 roku powstała organizacja FOST PLUS Sp. z o. o. której udziałowcami było 28 firm z branż:
- producenci opakowań,
- producenci – użytkownicy opakowań,
- zakłady usług komunalnych i przetwórcy
- handel

Przejęły one odpowiedzialność za wprowadzenie systemu odzysku i recyklingu oraz osiągnięcie pułapów zwalniających przemysł od Ekopodatku.

Producenci i importerzy, którzy przystąpili do organizacji mają obowiązek oznakowania opakowań podobnie jak w Niemczech " Zielonym Punktem".

Pozyskane środki ze sprzedaży oznakowania "Zielony Punkt" są przeznaczane na wypłacenie różnicy kosztów pomiędzy kosztami selektywnej zbiórki, ceną sprzedaży lub dopłaty do zagospodarowania odpadów a tradycyjną metodą zbierania i deponowania. Otrzymują je firmy, które mają podpisaną umowę z FOST PLUS.

Za nie zebrane opakowania musi być również uiszczona opłata wg. taryfy.

NIEMCY

Jako pierwszy kraj przed konferencją w Rio wprowadził zobowiązania dla handlu i przemysłu do odbioru zużytych opakowań. Z dniem 28 sierpnia 90 roku zostaje powołana do życia Sp. z o. o. Duale System Deutschland w skrócie DSD której udziałowcami jest 95 firm. W 1993 roku rząd Niemiecki podjął decyzję o ustanowieniu pułapu odzysku 50 % odpadów opakowaniowych. DSD osiągnęło 57 % ogółu wprowadzonych opakowań do obiegu z czego 85 % zostało ponownie zagospodarowanych.

DSD rozbudowało sieć firm współpracujących na całym terytorium Niemiec. Powstały dwa systemy donoszenia, odbioru lub systemy kombinowane w zależności od rodzaju zabudowania w gminie. Systemy te są finansowane przez sprzedaż licencji tzw. "Zielony Punkt", czyli dobrowolne porozumienie przemysłu. Użytkownicy opakowań muszą wykupić licencję, aby zostać zwolnionym z obowiązku stworzenia we własnym zakresie systemu odbioru własnych opakowań wprowadzonych na rynek.

W ich imieniu występuje DSD jako gwarant odzysku i poddania recyklingowi wymagającej ilości odpadów opakowań. Wiele zakładów komunalnych i prywatnych firm usług komunalnych działają na zlecenie DSD. Zobowiązane są do zbierania i sortowania wyselekcjonowanych wstępnie odpadów opakowniowych przez mieszkańców. Za przygotowany w ten sposób materiał i poddaniu go recyklingowi są odpowiedzialne firmy które mają podpisane umowy z DSD. System jest w całości finansowany przez sprzedaż licencji "Zielony Punkt".

Od 1995 roku został podniesiony pułap odzysku na 80 % z czego ma być poddane recyklingowi 80 do 90 % odpadów opakowaniowych.

W chwili obecnej Niemcy są przodownikami jeżeli chodzi o odzysk i recykling odpadów opakowaniowych. Nowe technologie które zostały przy okazji odkryte są bardzo dobrym materiałem eksportowym. Została stworzona nowa gałąź przemysłu, która stworzyła około 18 tys produktywnych miejsc pracy.

Dzięki stworzonemu systemowi opartemu na zasadzie wolnego rynku osiągnięto pułapu odzysku i recyklingowi które mogą być przykładem dla innych krajów członkowskich Unii Europejskiej.

Komentarze

  • co z biodegradowalnymi?

    tyle co w tytule. Oczywiście, że składować. Oczywiście, ze pakowac w sztuczne, ale biodegradowalne opakowania polimerowe. To naprawdę działa. Zapraszam na www.degradable.pl