Prawodawstwo Unii Europejskiej o ekologicznej gospodarce opakowaniami i ich odpadami.

W zakresie ochrony środowiska przed odpadami jednym z kluczowych aktów prawnych Unii Europejskiej jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 94/62/WE z dnia 20 grudnia1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Dz. Urz. WE L365 z 31.12.1994, str. 10, z późn. zm.).
Dyrektywa ta wraz z wydanymi na jej podstawie decyzjami Komisji Europejskiej, dotyczącymi m.in. systemu identyfikacji materiałów opakowaniowych oraz odstępstw od wymagań w zakresie zawartości metali ciężkich, nakłada na państwa członkowskie określone zobowiązania.
Podobnie jak w przypadku innych dyrektyw, każde państwo ma swobodny wybór sposobu wywiązania się z nałożonych w dyrektywie zobowiązań, pod warunkiem, że cele dyrektywy zostaną spełnione. Dyrektywa zawiera słowniczek stosowanych w niej pojęć, które jednak muszą być bezwzględnie przeniesione do prawa krajowego w niezmienionej formie, aby te same pojęcia były stosowane w tym samym znaczeniu w całej Unii Europejskiej. Obejmują one m.in.: opakowanie, odpady opakowaniowe, gospodarkę odpadami opakowaniowymi, wielokrotny użytek, odzysk, recykling, odzysk energii, recykling organiczny, unieszkodliwianie(art. 3).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 państwa są obowiązane wdrażać działania zapobiegawcze, powodujące ograniczenie ilości powstających odpadów opakowaniowych(np. programy ogólnokrajowe, wdrażanie norm europejskich).
Dyrektywa zachęca do wspierania stosowania systemów opakowań wielokrotnego użytku, jeśli ich użycie sprzyja środowisku (art. 5).
Jednym z najistotniejszych wymagań dyrektywy jest wymóg osiągnięcia określonych poziomów odzysku i recyklingu (art. 6).
Pierwsze cele, które państwa były obowiązane osiągnąć do 30 czerwca 2001 r., były następujące:

• ogólny poziom odzysku: 50–65% (tzn. rocznie 50–65% masy odpadów powstałych z opakowań znajdujących się w obrocie na terenie kraju powinno zostać poddanych procesom odzysku),
• ogólny poziom recyklingu: 25–45% (rocznie 25–45% masy odpadów powstałych z opakowań znajdujących się w obrocie na terenie kraju powinno zostać poddanych procesom recyklingu);
• poziom recyklingu dla poszczególnych materiałów opakowaniowych: min. 15% w ciągu roku.

Polska – zgodnie z ustaleniami zawartymi w Traktacie Akcesyjnym –jest obowiązana osiągnąć ww. cele do końca 2007 r.
W nowelizacji dyrektywy wyznaczono kolejne cele, które powinny zostać osiągnięte do 31 grudnia 2008 r., a mianowicie:

• ogólny poziom odzysku i spalania odpadów w spalarniach z odzyskiem energii: min. 60%,
• ogólny poziom recyklingu: 55–80%,
• poziomy recyklingu dla poszczególnych materiałów:
– szkło: min. 60%,
– papier i tektura: min. 60%,
– metale: min. 50%,
– tworzywa sztuczne: min. 22,5%; liczony wyłącznie, gdy materiał jest poddawany recyklingowi, w wyniku którego znowu otrzymywane jest tworzywo sztuczne,
– drewno: min. 15%.

Polska uzyskała okres przejściowy do 31 grudnia 2014 r.

W przypadku eksportu odpadów ich przetwarzanie może być zaliczone do ww. poziomów, jeżeli odpady opakowaniowe zostały przetworzone w instalacjach spełniających wymagania stawiane w Unii Europejskiej (art. 6 ust. 2).
Dyrektywa zachęca również do odzysku energii tam, gdzie jest to bardziej korzystne niż recykling ze względu na ochronę środowiska i rachunek ekonomiczny(art. 6, ust. 3).
W art. 6, ust. 4 państwa członkowskie zostały zobowiązane do wspierania wykorzystania materiałów otrzymanych z recyklingu zużytych opakowań do produkcji nowych opakowań i innych wyrobów.
W celu osiągnięcia ww. poziomów niezbędne jest informowanie społeczeństwa i przedsiębiorców – poprzez odpowiednie kampanie informacyjne –o ustanowionych poziomach odzysku i recyklingu oraz działaniach podejmowanych w celu ich osiągnięcia (art. 6ust. 6).
Dyrektywa wskazuje na potrzebę podejmowania działań w celu ustanowienia systemów zbierania pozwalających na zwrot lub odbiór wykorzystanych opakowań (odpadów) i w konsekwencji– ich odzysk i recykling (art. 7).Jednocześnie w art. 22, ust. 3 a zawarto możliwość transponowania wymagań art. 7 (systemy zbierania) w celu osiągnięcia celów zawartych w art. 6(poziomy odzysku i recyklingu) poprzez zawieranie porozumień dobrowolnych.
W celu ułatwienia zbierania i przetwarzania odpadów opakowaniowych państwa członkowskie mają możliwość wprowadzenia fakultatywnego systemu znakowania i identyfikacji opakowań (art. 8).
Zgodnie z art. 9, ust. 1 państwa członkowskie są obowiązane zagwarantować, że na rynek będą wprowadzane wyłącznie opakowania spełniające wymagania określone w dyrektywie. Opakowania spełniające wymagania zawarte w normach zharmonizowanych lub – w przypadku ich braku –w odpowiednich normach krajowych są uznawane za opakowania spełniające wymagania określone w dyrektywie(art. 9, ust. 2). Na podstawie art. 9, ust.3 państwa członkowskie są obowiązane do informowania Komisji Europejskiej o treści norm krajowych.
Suma stężeń pewnych metali ciężkich(ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego) w opakowaniach i odpadach opakowaniowych nie powinna przekraczać 100 mg/kg – art.11, ust. 1 (ust. 2 i 3 zawierają wyłączenia, np. szkło kryształowe).
W celu monitorowania osiągania celów dyrektywy państwa członkowskie są obowiązane do utworzenia baz danych, które zapewniłyby informacje na temat wielkości produkcji, importu i eksportu poszczególnych rodzajów opakowań, charakterystyki opakowań, ilości odpadów opakowaniowych, w tym poddanych odzyskowi i recyklingowi, toksyczności opakowań i odpadów opakowaniowych itp. (art.12, ust. 1 i 2), przy czym przy zbieraniu danych należy uwzględnić specyfikę małych i średnich przedsiębiorstw(art. 12 ust. 4). Państwa członkowskie przekazują Komisji sprawozdania na temat gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (art. 12, ust.3). Wszystkie podmioty zobowiązane są do przekazywania rzetelnych danych(art. 12, ust. 6).
Do obowiązków państw należy również podejmowanie działań zapewniających uzyskanie przez użytkowników opakowań informacji na temat:

• systemów zwrotu opakowań oraz odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych;
• roli użytkowników opakowań w prawidłowej gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi;
• treści oznaczeń stosowanych na opakowaniach wprowadzanych na rynek;
• planach gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, m.in. poprzez organizowanie kampanii informacyjnych dla konsumentów –art. 13.
Organy administracji są obowiązane do zamieszczenia w planach gospodarki odpadami, sporządzanych zgodnie z art. 7 tzw. dyrektywy ramowej o odpadach (75/442/EWG), rozdziału poświęconego gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, z uwzględnieniem działań podejmowanych w związku z realizacją art. 4i 5 dyrektywy opakowaniowej, tj. z zapobieganiem powstawaniu odpadów oraz stosowaniem opakowań wielokrotnego użytku (art. 14).
Ponadto państwa członkowskie mają prawo wprowadzania (fakultatywnie)instrumentów ekonomicznych umożliwiających realizację celów dyrektywy, o ile nie zagrażają one jednolitemu rynkowi (art. 15). Zakazane jest stwarzanie ograniczeń wprowadzania na rynek opakowań spełniających wymagania dyrektywy opakowaniowej (art.18).
Dyrektywa zawiera również wymagania dotyczące obowiązków notyfikacyjnych i sprawozdawczych państw członkowskich. Są one obowiązane doinformowania Komisji o działaniach podejmowanych w związku z realizacją dyrektywy opakowaniowej (art. 16) i do przekazywania Komisji sprawozdań na temat wdrażania dyrektywy (art. 17).
Państwa członkowskie są obowiązane do wprowadzenia do prawodawstwa krajowego (w formie ustaw lub rozporządzeń)przepisów niezbędnych dla zapewnienia przestrzegania dyrektywy i powiadomienie o tych przepisach Komisji (art. 22, ust. 1). W treści aktów prawnych transponujących dyrektywę lub przy ich oficjalnej publikacji niezbędne jest powołanie się na dyrektywę(art. 22, ust. 2).

Polskie przepisy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych transponujące wymagania Unii Europejskiej
Z dniem 1 października 2001 r. weszły w życie następujące ustawy:

• ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U.Nr 62, poz. 627, z późń. zm.);
• ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r.o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628,z późn. zm.);
• ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U.Nr 100, poz. 1085, z późn. zm.), któram. in. określiła termin wejścia w życie ww. ustaw.

Natomiast z dniem 1 stycznia 2002 r. weszły w życie następujące ustawy:

• ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych(Dz. U. Nr 63, poz. 638, z późn.zm.);
• ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Nr 63,poz. 639, z późn. zm.), tzw. ustawa„o obowiązkach”.
Ustawa – Prawo ochrony środowiska stanowi podstawowy akt prawny obowiązujący w obszarze ochrony środowiska. Zostały w niej uregulowane przede wszystkim te zagadnienia, które są wspólne dla wszystkich elementów środowiska, np. system pozwoleń czy też opłaty za korzystanie ze środowiska(w tym za składowanie odpadów).
Ustawa o odpadach stanowi istotne uzupełnienie ustawy – Prawo ochrony środowiska i podstawowy akt prawny w zakresie gospodarki odpadami. Określa ona m.in. podstawowe zasady gospodarki odpadami i obowiązki posiadaczy odpadów. Na podstawie ustawy o odpadach zostało wydanych szereg rozporządzeń, m.in. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206),które weszło w życie z dniem 1 stycznia2002 r., a zostało przygotowane w oparciu o znowelizowaną decyzję Komisji 2000/532/WE i zawiera analogiczną klasyfikację odpadów opakowaniowych, łącznie z odpadami opakowaniowymi zanieczyszczonymi substancjami niebezpiecznymi.
W ustawie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych określono przepisy ogólne, w tym definicje (rozdział1), obowiązki poszczególnych uczestników łańcucha opakowaniowego, tj.: producenta, importera i dokonującego wewnątrz wspólnotowego nabycia oraz eksportera opakowań i dokonującego wewnątrz wspólnotowej dostawy (rozdział2), producenta, importera i dokonującego wewnątrz wspólnotowego nabycia oraz eksportera i dokonującego wewnątrz wspólnotowej dostawy produktów w opakowaniach (rozdział 3),sprzedawcy i użytkownika produktów w opakowaniach (rozdział 4), jak również obowiązki organów administracji publicznej (rozdział 5), przepisy karne(rozdział 6) i przepisy końcowe (rozdział7).
Ustawa „o obowiązkach” stanowi bardzo ważne uzupełnienie ustawy o odpadach oraz ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Nakłada ona bowiem m.in. na przedsiębiorców pakujących swoje produkty w opakowania obowiązek odzysku, w tym recyklingu powstających z nich odpadów opakowaniowych. W przypadku niewykonania tego obowiązku wprowadza opłaty produktowe, co stanowi praktyczne zastosowanie zasady„zanieczyszczający płaci”, a także zasady„rozszerzonej odpowiedzialności producenta”.

Opakowania – podstawowe wymagania z punktu widzenia ochrony środowiska

Objętość i masa opakowań powinna być ograniczana do niezbędnego minimum wymaganego dla spełnienia ich funkcji, uwzględniając oczekiwania użytkowników opakowanych produktów. Opakowania powinny być wykonane w sposób umożliwiający ich wielokrotny użytek i późniejszy recykling, a jeśli nie jest to możliwe – przynajmniej recykling, a jeżeli nie jest on możliwy to inną formę odzysku (art. 5 ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych).
W celu ograniczenia ilości i szkodliwości dla środowiska substancji i materiałów stosowanych do produkcji opakowań wprowadzono ograniczenie maksymalnej wartości sumy zawartości czterech metali ciężkich, tj. ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach do 100 mg/kg, przy czym przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. Oczywiście przewidziane są pewne wyłączenia, np. w przypadku opakowań ze szkła ołowiowego kryształowego, które ze swej natury zawiera większą ilość ołowiu, jak również opakowań szklanych i palet z tworzyw sztucznych, do których produkcji używane są materiały pochodzące z recyklingu. Wyłączenia te oraz okresy i obowiązywania zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 grudnia2002 r. w sprawie zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach (Dz. U. Nr241, poz. 2095).
W ustawie zawarto wymagania dotyczące opakowań ze względu na zalecaną metodę odzysku, jak i wymagania stawiane opakowaniom wielokrotnego użytku. W przypadku zgodności z normami zharmonizowanymi, o których mowa z przepisach o systemie oceny zgodności, wymagania te uważa się za spełnione.
Ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych zawiera również przepisy dotyczące znakowania opakowań(art. 6). Od dnia 1 maja 2004 r. znakowanie opakowań ma charakter fakultatywny, a nie obligatoryjny, jak w okresie od 1 stycznia 1998 r. do 30kwietnia 2004 r. Jeśli jednak przedsiębiorca zdecyduje się znakować opakowania, to będą one musiały być zgodne ze wzorami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia23 kwietnia 2004 r. w sprawie określania wzorów oznakowania opakowań(Dz. U. Nr 94, poz. 927).
Oznakowanie powinno określać:

• rodzaj materiałów wykorzystanych do produkcji opakowania;
• możliwość wielokrotnego użytku opakowania – w przypadku opakowań wielokrotnego użytku;
• przydatność opakowania do recyklingu– w przypadku opakowań przydatnych do recyklingu.
Oznakowanie umieszcza się na opakowaniu lub na naklejonej na nim etykiecie, a jeśli rozmiary opakowania na to nie pozwalają, na dołączonej do niego ulotce informacyjnej, w sposób, który nie stanowi przeszkody dla recyklingu odpadów opakowaniowych.
Oznakowanie powinno być wyraźne, widoczne i czytelne również po otwarciu opakowania.

Obowiązki producenta, importera i dokonującego wewnątrz wspólnotowego nabycia oraz eksportera i dokonującego wewnątrz wspólnotowej dostawy opakowań

W ustawie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (art. 5, ust. 1)nałożono odpowiednio na producentów, importerów i dokonujących wewnątrz wspólnotowego nabycia opakowań obowiązek zapobiegania powstawaniu odpadów, ograniczania ich ilości, jak również negatywnego oddziaływania na środowisko substancji i materiałów stosowanych do produkcji opakowań poprzez projektowanie i wytwarzanie lub import lub wewnątrz wspólnotowe nabycie opakowań spełniających ww. wymagania. Aby możliwe było właściwe planowanie niezbędnych w kraju inwestycji w zakresie przetwarzania odpadów opakowaniowych, jak również kontrola wykonania obowiązków przez producentów produktów w opakowaniach, nałożono na producentów, importerów, dokonujących wewnątrz wspólnotowego nabycia, eksporterów i dokonujących wewnątrz wspólnotowej dostawy opakowań obowiązek składania rocznych sprawozdań na temat wytworzonych, sprowadzonych z zagranicy i wywiezionych za granicę opakowań. Ustawa przewiduje również, że producenci, importerzy i dokonujący wewnątrz wspólnotowego nabycia opakowań będą składać informację na temat zawartości sumy metali ciężkich w opakowaniach (art. 7).

Obowiązki producenta, importera i dokonującego wewnątrz wspólnotowego nabycia oraz eksportera i dokonującego wewnątrz wspólnotowej dostawy produktów w opakowaniach

W art. 8 ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych nałożono również na producentów, importerów i dokonujących wewnątrz wspólnotowego nabycia produktów w opakowaniach obowiązek zapobiegania powstawaniu odpadów, ograniczania ich ilości, jak również negatywnego oddziaływania na środowisko substancji i materiałów stosowanych do produkcji opakowań poprzez stosowanie opakowań spełniających w/w wymagania.
Ponadto producenci, importerzy i dokonujący wewnątrz wspólnotowego nabycia produktów w opakowaniach (art.8) mogą znakować opakowania (stosuje się przepisy art. 6).
Eksporterzy i dokonujący wewnątrz wspólnotowej dostawy produktów w opakowaniach zostali zobowiązani doskładania rocznych sprawozdań na temat wywiezionych za granicę opakowań– wraz z produktami (art. 9).
Na producenta, jak również importera i dokonującego wewnątrz wspólnotowego nabycia środków niebezpiecznych nałożono obowiązek odbioru, na własny koszt, opakowań wielokrotnego użytku oraz odpadów opakowaniowych, po tych substancjach. W celu ułatwienia zbierania tych opakowań i odpadów opakowaniowych nałożono na producenta, importera i dokonującego wewnątrz wspólnotowego nabycia obowiązek ustalenia kaucji na opakowania jednostkowe tych substancji, w wysokości od 10 do 30% ceny substancji(art. 10). Wysokość kaucji dla określonych opakowań lub rodzajów substancji może być inna, jeśli w rozporządzeniu Ministra Zdrowia zostanie ustalony inny jej poziom. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wysokości kaucji na opakowania jednostkowe niektórych środków niebezpiecznych(Dz. U. Nr 202, poz. 2078) dotyczy to m.in. opakowań po środkach ochrony roślin. Obowiązek ustalania kaucji nie dotyczy opakowań środków niebezpiecznych wprowadzanych do obrotu w celu prowadzenia badań naukowych lub dydaktyki.
Należy zaznaczyć, że producenci, importerzy i dokonujący wewnątrz wspólnotowego nabycia prowadzący zbieranie odpadów opakowaniowych(w tym odpadów niebezpiecznych)muszą uzyskać odpowiednie zezwolenia, określone w przepisach o odpadach(art. 11). Wymaganie to nie dotyczy producentów, importerów i dokonujących wewnątrz wspólnotowego nabycia, którzy zlecają osobom trzecim wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami opakowaniowymi po środkach niebezpiecznych.
Producent produktów w opakowaniach wielokrotnego użytku (jeśli jest bezpośrednim dostawcą) jest obowiązany do odbioru na własny koszt opakowań wielokrotnego użytku od jednostek handlu detalicznego, którym sprzedaje produkty w opakowaniach wielokrotnego użytku (art. 14a).
Ustawa o „obowiązkach” nakłada również szereg istotnych obowiązków na producentów, importerów i dokonujących wewnątrz wspólnotowego nabycia produktów w opakowaniach, zwanych w tej ustawie przedsiębiorcami, tj. obowiązek:

• zapewnienia odzysku, a w szczególności recyklingu odpadów opakowaniowych– samodzielnie lub za pośrednictwem organizacji odzysku określonej w ustawie (art. 3, ust. 1i art. 4, ust. 1);
• uzyskania określonych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych(art. 3, ust. 2);
• zawiadomienia marszałka województwa zarówno o rozpoczęciu działalności polegającej na wytwarzaniu, imporcie lub wewnątrz wspólnotowym nabyciu produktów w opakowaniach(art. 9, ust. 1), jak i o likwidacji tej działalności (art. 9, ust. 3)lub też zmianie danych zawartych w zawiadomieniu (art. 9, ust. 5), przy czym przedsiębiorca, który w dniu wejścia w życie ustawy wprowadzał na rynek krajowy produkty w opakowaniach wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy był obowiązany bez wezwania zgłosić ten fakt marszałkowi województwa w terminie 30dni od dnia wejścia w życie ustawy(art. 44);
• wpłacenia opłaty produktowej w przypadku nie osiągnięcia poziomu odzysku lub recyklingu (art. 12);
• składania rocznych sprawozdań zawierających m.in. informacje o osiągniętych poziomach odzysku oraz recyklingu odpadów opakowaniowych(art. 10 ust. 1), jak i ewentualnej należnej opłacie produktowej w przypadku nie osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu (art. 15, ust.1);
• prowadzenia oraz przechowywania przez okres pięciu lat dodatkowej ewidencji umożliwiającej ustalenie uzyskanych poziomów odzysku i recyklingu oraz ewentualne obliczenie opłaty produktowej – w przypadku nie osiągnięcia wymaganych poziomów odzysku lub recyklingu (art.11, ust. 1–2) .
Obowiązki przedsiębiorca może realizować samodzielnie lub za pośrednictwem organizacji odzysku. W załączniku 4 do ustawy określono docelowe (tj. dla roku 2007) procentowe poziomy odzysku i recyklingu dla odpadów opakowaniowych w stosunku do masy opakowań wprowadzonych na rynek, w drodze sprzedaży lub importu. Dla ogółu opakowań wynoszą one odpowiednio – 50 i 25%, a w przypadku poszczególnych rodzajów opakowań poziom recyklingu wynosi:
• opakowania z tworzyw sztucznych –25%;
• opakowania z aluminium – 40%;
• opakowania ze stali, w tym blachy białej – 20%;
• opakowania z papieru i tektury –48%;
• opakowania ze szkła gospodarczego, poza ampułkami – 40%;
• opakowania z materiałów naturalnych(drewna i tekstyliów) – 15%.
Od 1 stycznia 2004 r. poziomy recyklingu nie dotyczą opakowań mających bezpośredni kontakt z produktami leczniczymi określonymi w przepisach Prawa farmaceutycznego, jeżeli powstające z nich odpady opakowaniowe są odpadami niebezpiecznymi w rozumieniu ustawy o odpadach, opakowań po środkach niebezpiecznych w rozumieniu przepisów ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oraz palet drewnianych. Uprzednio w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych, a obecnie w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 29 maja 2003 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz. U. Nr104, poz. 982) określono m.in. poziomy recyklingu odpadów opakowaniowych wymagane do osiągnięcia w poszczególnych latach od 2002 do 2006.

Obowiązki sprzedawcy i użytkownika produktów w opakowaniach

W ustawie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych sprzedawcy produktów w opakowaniach zostali zobowiązani do prowadzenia działalności informacyjnej co najmniej przez wywieszenie odpowiedniej informacji w miejscu sprzedaży, tj. udostępniania użytkownikom informacji odnośnie sposobu postępowania z odpadami opakowaniowymi, np. systemów zwrotu opakowań czy też zbierania odpadów opakowaniowych, jak również oznaczeń stosowanych na opakowaniach(art. 12).
Ponadto jednostki handlu detalicznego zostały zobowiązane do przyjmowania zwracanych lub na wymianę opakowań wielokrotnego użytku po produktach, które znajdują się w ich ofercie handlowej (art. 14).
Jednostka handlu hurtowego produktów w opakowaniach wielokrotnego użytku jest obowiązana do odbioru na własny koszt opakowań wielokrotnego użytku od jednostek handlu detalicznego, którym sprzedaje produkty w opakowaniach wielokrotnego użytku(art. 14 a).
Jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 25 m2 sprzedające napoje w opakowaniach jednorazowych są obowiązane do posiadania w ofercie handlowej podobnych produktów dostępnych w opakowaniach wielokrotnego użytku (art.13). Minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do wydania rozporządzenia określającego rodzaje napojów, których ten obowiązek nie dotyczy. Rozporządzenie, mające charakter fakultatywny, nie zostało dotychczas wydane.
Na placówki handlowe dysponujące odpowiednimi warunkami lokalowymi(o powierzchni handlowej powyżej2000 m2) nałożono dodatkowo obowiązek prowadzenia na własny koszt selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych– powstających na terenie danego obiektu (art. 15).
Należy zaznaczyć, że sprzedawcy prowadzący zbieranie odpadów opakowaniowych(w tym odpadów niebezpiecznych),muszą uzyskać odpowiednie zezwolenia, określone w przepisach o odpadach. Ważnym, nakładanym omawianą ustawą, obowiązkiem użytkownika produktu w opakowaniu jest wymóg zwrotu do sprzedawcy opakowań po środkach niebezpiecznych. Sprzedawca środków niebezpiecznych ma obowiązek pobrać kaucję za opakowania w wysokości ustalonej przez producenta, o ile nie są one zwolnione z tego obowiązku, a następnie przyjąć od użytkownika opakowania wielokrotnego użytku lub odpady opakowaniowe, po tych środkach, zwracając jednocześnie pobraną kaucję. Na użytkownika tych środków nałożono natomiast obowiązek zwrotu opakowań lub odpadów opakowaniowych po tych substancjach do sprzedawcy.

Podsumowanie

Prawo Unii Europejskiej i polskie poświęca wiele miejsca opakowaniom i odpadom opakowaniowym. Ze względu na zmianę dyrektywy 94/62/WE z końcem lipca 2005 r. w Parlamencie zakończono prace nad nowelizacją ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oraz ustawą „o obowiązkach”.

dr inż. Beata B. Kłopotek pracownik Ministerstwa Ochrony Środowiska na stanowisku zastępcy dyrektora departamentu; ekspert w zakresie gospodarki odpadami.
Tworzywa Sztuczne i Chemia
NR 4 CZERWIEC/LIPIEC 2005 R.