Regał sklepowy pozostaje dla handlu najważniejszym miejscem komunikacji z klientami. To tu konsument postanawia, który produkt powędruje do koszyka. 70 proc. decyzji o kupnie jest podejmowanych w punkcie sprzedaży (POS). Dlatego w ostatnich latach prezentacja towaru stała się kluczowym zadaniem logistyki handlowej. Trendy takie jak „Shelf-Ready-Packaging” (SRP) lub „Retail Ready Packaging” przyczyniły się do powstania wielu koncepcji, które służą jednemu celowi: efektywnemu zagospodarowaniu niewielkiej powierzchni na regale sklepowym.

Temat „opakowań gotowych na półkę” ma wymiar międzynarodowy. Obecnie w wielu krajach myśli się nad tym, w jaki sposób można efektywnie i korzystnie cenowo realizować zadania wewnątrzlogistyczne w handlu. Czołowe europejskie sieci handlowe, jak Carrefour, Tesco, Metro lub Aldi już od dłuższego czasu zajmują się tym zagadnieniem, a przodują tu przede wszystkim Wielka Brytania i Francja. Pod tytułem „Efficient Unit Loads” wydano publikację z zaleceniami dotyczącymi konstruktywnego projektowania znormalizowanych opakowań transportowych jednorazowego użytku.

W ich sformułowaniu, na początku 2007roku, wzięli udział przedstawiciele branży handlowej, dóbr konsumenckich i opakowań oraz organizacji. W tzw. Blue Book zebrano najważniejsze zalecenia. Zgodnie z nimi istnieje szereg wymagań, których realizacja jest jak najbardziej możliwa, dzięki różnorodnym materiałom opakowaniowym, takim jak tektura lita, karton i tektura falista.

Efektywność i prosta obsługa

Opakowania handlowe są z reguły mało skomplikowane i przede wszystkim łatwe w obsłudze, nie wymagające konieczności stosowania środków pomocniczych. Wykazują dużą siłę oddziaływania, co powoduje doskonałe przyciąganie uwagi, natomiast po użyciu są łatwe w utylizacji. Opakowania te są udoskonalone pod kątem wymiarów modułowych, potrzeb logistycznych i sprzedawanych ilości. Informacje na nich umożliwiają personelowi szybką rejestrację i przyporządkowanie produktu. Oprócz prostoty w transporcie wewnętrznym i użyciu wymagana jest także podstawowa wytrzymałość, która pozwala jednostkom towaru bez uszkodzeń przetrwać obciążenia procesu logistycznego.

W sklepie liczy się również możliwość łatwego przenoszenia towaru, układania go na regałach i uzupełniania. Powinien do tego wystarczyć jeden ruch ręki. Oszczędne zużycie materiału i tym samym także rozważenie transportowych opakowań wielokrotnego użytku to aspekty ekologiczne nie do przecenienia. Jednak w dalszym ciągu najważniejszy pozostaje klient: aby dokonał zakupu. Stąd też przejrzyste zagospodarowanie regału powinno postawić produkt w centrum uwagi i zaprezentować tak, aby zainteresował konsumenta.

Usprawnienie przepływu informacji w całościowym łańcuchu logistycznym aż do konsumenta ma znaczący wpływ na efektywność. Przykładowo lepsza identyfikacja okresu trwałości pomaga pracownikom handlu w zmniejszaniu strat towarowych. Z powodu wyprzedania brak towaru na półkach nie pomaga w utrzymaniu wierności marce, gdyż sięganie przez konsumentów po produkty konkurencyjne kryje w sobie niebezpieczeństwo odejścia od marki preferowanej. Do tej pory. 70 proc. klientów, którzy z powodu niedostępności towaru sięgają po inny produkt, są z niego zadowoleni. Na brakujące artykuły 37 proc. reaguje zakupem produktu innej marki, 21 proc. odejściem do innego sklepu, 9 proc. nie kupuje wcale, zaledwie 17 proc. przychodzi jeszcze raz później. Oznacza to, że zaprzepaszczone szanse nie nadarzają się ponownie w dwóch trzecich wszystkich przypadków.

SRP rzeczywistością dopiero po części

Praktyka w sklepach pokazuje, że opakowania SRP są realizowane częściowo, a ich rozpowszechnienie jest jeszcze bardzo nierównomierne. Rezultaty badań, które wspólnie przeprowadziły EHI Retail Instytute z Kolonii i stowarzyszenia producentów tektury falistej z Niemiec, Austrii, Szwajcarii, na przełomie lutego i marca 2007, potwierdzają: przeciętnie sklepy umieszczają na regałach w opakowaniach transportowych tylko 37 proc. swoich artykułów. Istnieje tu więc jeszcze duża przestrzeń do zagospodarowania.

Coraz popularniejszy trend to systemy ekspozycji „retail ready”. Pełnią one rolę nośników dla opakowań SRP. Po zakończeniu promocji te pudełka-regały są bezproblemowo przenoszone na półki.

Różnice widoczne są przede wszystkim w asortymencie towaru. Na regale spożywczym ląduje 42 proc. artykułów w opakowaniach SRP. Ale również tutaj istnieje zróżnicowanie w rozpowszechnieniu. W segmencie produktów świeżych w opakowaniach transportowych prezentowanych jest 31 proc. artykułów, w segmencie produktów suchych udział ten wynosi już 48 proc. Są to zwłaszcza małe i płaskie artykuły suche, które „dobrze się czują w opakowaniu transportowym”. Zupy, sosy itp. odnajdują się w SRP w 95 proc. W segmencie żywności niemowlęcej również zauważyć można wyraźnie ponadprzeciętny sukces SRP: ich udział wynosi 85 proc. Karma dla ptaków, orzechy i suszone owoce oraz potrawy gotowe także cechują się znaczącymi wartościami SRP - powyżej 75 proc. Stabilne tacki umożliwiają tu rozmieszczenie produktów w pozycji stojącej.

Przypomnijmy - Katalog wymagań SRP to pięć kluczowych punktów:

• łatwa identyfikacja, czyli rozpoznanie i rejestracja najważniejszych danych logistycznych za pomocą kodu kreskowego lub coraz popularniejszej technologii przyszłości - RFID. Najistotniejsze dane to oznaczenie produktu, liczba sztuk, waga, wariant i data trwałości. Wszystkie te informacje muszą znaleźć się na dwóch stronach opakowania transportowego. Ponadto wymagana jest wizualna identyfikacja produktu przez personel oraz dobra widoczność opakowania samego towaru na regale, ponieważ wyzwala ona decydujący impuls u konsumenta. Te wymagania są realizowane w dotychczasowych opakowaniach wzorowo i w 100 proc.

• łatwe otwieranie - wymaga w pierwszej kolejności zamieszczenia łatwo zrozumiałych instrukcji dotyczących obchodzenia się z opakowaniem regałowym. Tu sprawdziło się zastosowanie piktogramów. Do transportu wewnętrznego musi wystarczyć jeden pracownik. Podczas uzupełniania towaru na regałach powinien on obyć się bez środków pomocniczych. Podczas otwierania opakowań transportowych należy unikać ryzyka zranienia się przez ostre narożniki i krawędzie. Należy także wykluczyć uszkodzenia w SRP oraz w opakowaniu produktu. Tylko co drugie dotychczasowe opakowanie spełnia te wymagania w pełnym zakresie.

• łatwe układanie na półce - obejmuje dobre właściwości transportu wewnętrznego, które uzyskać można dzięki odpowiednim wymiarom, otworom ułatwiającym chwytanie oraz maksymalnej wadze do 15 kilogramów na jednostkę załadunkową. Oczywiście niezbędna jest stabilność artykułów także po otwarciu opakowania transportowego. W jednostkach transportowych powinny znajdować się ilości, które odpowiadają zapotrzebowaniu handlowemu, i które będzie można sprzedać w jednym okresie sprzedażowym. I ostatecznie opakowanie powinno być dopasowane do wymiarów regału. Wymaganie to jest realizowane w opakowaniach w 100 proc.

• łatwa utylizacja - obejmuje fazę utylizacji i odnosi się nie tylko do jednolitości materiałowej opakowania, którego środek opakowaniowy i pomocniczy środek opakowaniowy, np. etykieta, powinny składać się z jednego materiału. Materiały wielowarstwowe są w tym kontekście traktowane raczej krytycznie. Natomiast opakowania wielokrotnego użytku są jak najbardziej wskazane. Transportowe opakowania wielokrotnego użytku można piętrować, często także posiadają one możliwość zmniejszenia wymiarów w celu ułatwienia transportu zwrotnego. I co oczywiste - krajowe ustawodawstwo musi być przestrzegane także w międzynarodowej wymianie towarowej. Wskaźnik opakowań spełniających to wymaganie wynosi 80 proc.

• łatwe zakupy - to kryterium jest ukierunkowane na konsumenta. Ważne informacje na opakowaniu produktu przeznaczone dla niego nie mogą być zasłonięte przez opakowanie transportowe. Proste wyjęcie i nieskomplikowane odłożenie umożliwia królowi-klientowi dokładniejsze sprawdzenie oferty. W przeszłości opakowania transportowe dodatkowo przejęły funkcję opakowań sprzedażowych. Wielokolorowy nadruk nie jest jeszcze wprawdzie standardem, ale co trzecie opakowanie transportowe w Niemczech posiada nadruk w więcej niż jednym kolorze i tendencja ta przybiera na sile, co podkreślą targi interpack 2008. Logo firmy i produktu to minimum, jakie powinno znaleźć się na opakowaniu. Szczególna uwaga należy się częściowo opróżnionym opakowaniom SRP. Także po wyjęciu pierwszych paczek powinno ono sprawiać estetyczne wrażenie. W miarę możliwości należy unikać optycznych zniekształceń powstałych wskutek wyjęcia produktów. Tylko 75 proc. dotychczasowych opakowań spełnia te wymagania.

Znaczące zapotrzebowanie w niektórych segmentach

Wzmożonym zapotrzebowaniem na opakowania SRP cechuje się jednak przede wszystkim segment non food. Artykuły do pielęgnacji i higieniczne można jak do tej pory z pewnością zaliczyć do outsiderów w tym zakresie. Tylko środki piorące i kilka środków czyszczących osiąga udziały dwucyfrowe. Także mrożonki i chleb z udziałami rzędu 2 proc. i 4 proc. nie stanowią tu reprezentatywnej grupy. Jako przyczynę takiego stanu rzeczy podawane są specjalne wymagania logistyczne.

Jednak w wielu przypadkach, szczególnie jeśli mamy do czynienia ze sprzedażą na międzynarodowych rynkach, przyczyn należy szukać także wśród handlowców, którzy utrudniają stosowanie rozwiązań ujednoliconych pod względem wielkości. Jako przykład może tu posłużyć głębokość regału. W przypadku regałów bazowych waha się ona w Europie od 40 cm, np.w Holandii, do jednego metra - we Włoszech.

Innowacje SRP na Interpack Processes and Packaging 2008

Rozwiązania w zakresie SRP koncentrują się przede wszystkim na trzech materiałach: tekturze falistej, kartonie i tekturze litej. Na targach Interpack Processes and Packaging 2008 obejrzeć będzie można liczne innowacje z zakresu SRP. Zarówno na stoiskach, jak i podczas pokazu specjalnego Innovationparc Packaging zaprezentowane zostaną rozwiązania dla segmentów towarowych, które do tej pory były zaniedbywane. Dodatkowe elementy konstrukcyjne w opakowaniach SRP, zapewniają, że do przodu opakowania regałowego każdorazowo przesuwa się jedno opakowanie. Dzięki temu konsument nie znajdzie już w sklepie regałów z lukami w towarze. Marka i produkt są prezentowane w sposób przejrzysty i uporządkowany.

Elastyczność: z powierzchni promocyjnej na regał

Rosnące znaczenie przypisywane jest również podwójnej prezentacji - oprócz regału - także na displayach. Holenderska sieć handlowa Albert Heijn stosuje od lat tzw. roll dollies na bazie metalu i tworzywa sztucznego. Na tych mobilnych podstawkach umieszczane są promocyjne displaye. Inny, coraz popularniejszy trend, to systemy ekspozycji „retail ready”. Pełnią one rolę nośników dla opakowań SRP. Po zakończeniu promocji te pudełka-regały są bezproblemowo przenoszone na półki. Są to modułowo zbudowane systemy ekspozycji do prezentacji dużych ilości towaru, wykorzystujące opakowania transportowe. Dostawcy systemowi forsują obecnie także tzw. opakowania singleface, które uwzględniają skromne warunki przestrzenne na regale. Przede wszystkim w przypadku kosmetyków i produktów chemiczno-technicznych często dąży się do prezentacji tylko jednego opakowania w polu widzenia klienta.

Opłacalność SRP potwierdzają badania. Ankiety przeprowadzone wśród klientów w Niemczech, Francji, Hiszpanii i Zjednoczonym Królestwie wskazują na ich pozytywną ocenę. Od 38 proc. (Hiszpania) do 62 proc. ankietowanych (Francja) uważa, że produkty jest łatwiej znaleźć na regale. Sklep wygląda na bardziej uporządkowany - tak twierdziło od 25 proc. (Wielka Brytania) do 47 proc. (Hiszpania) badanych. Niewielkie różnice występowały w ocenie ogólnego pozytywnego wrażenia: od 27 proc. (Niemcy) do 30 proc. (Francja, Wielka Brytania).