Ocena cyklu życia (LCA) to narzędzie badawcze umożliwiające ocenę oddziaływania na środowisko zużycia i emisji związanych z systemem wyrobu w przeciągu całego cyklu życia. Oznacza to, że zużycie (na przykład energii i surowców) i emisje (takich jak zanieczyszczeń i odpadów) są oceniane od chwili wydobycia surowców po likwidację wyrobu, niezależnie od tego w jaki sposób zrealizowanej (usuwanie na wysypisko, spalanie, recykling czy ponowne wykorzystanie).

Przy ocenie cyklu życia prowadzi się obserwację pewnego określonego systemu pod kątem zużycia surowców i emisji. Międzynarodowa norma ISO 14040-42 zawiera wytyczne dotyczące oceny cyklu życia. Analiza cyklu życia nie uwzględnia aspektów gospodarczych i społecznych, nie obejmuje także analizy zagrożeń, bądź też analizy wpływu na biologiczną różnorodność. Pozwala jedynie określić potencjalny wpływ na naturalne środowisko bez rozpatrywania, gdzie emisje mają miejsce.

Takie podejście daje wszechstronny obraz łańcucha produkcji, użytkowania i końca życia, przez co przeciwdziała się tendencji do koncentrowania się w rozwiązaniach ochrony środowiska na pojedynczym etapie, co prowadzi do przesunięcia problemu, często pogorszonego, do następnego etapu cyklu. Metodologia LCA jest stosunkowo nowa. Jej obecna struktura została zdefiniowana niecałe dziesięć lat temu (1998) w normach ISO 14040. Według nich analizę należy przeprowadzać w czterech etapach, wzajemnie oddziałujących na siebie: określenie celu i zakresu, analiza inwentarzowa, badanie oddziaływań, interpretacja.

Aby wyniki były jak najbardziej jasne i możliwie jak najbardziej obiektywne, wszystkie parametry określające i charakteryzujące analizę muszą być wskazane na wstępnym etapie analizy. W szczególności ważne jest określenie jednostki funkcjonalnej i granic systemu poddawanego ocenie. Zadaniem jednostki funkcjonalnej jest dostarczenie odnośnika umożliwiającego porównanie wyników. Wybór takiej jednostki jest arbitralny i zależy od celów jakie system ma osiągać. Granice systemu to ograniczenia (geograficzne, czasowe itd.) i warunki otoczenia (przybliżenia, pominięcia itd.) występujące w badaniu. Podczas analizy inwentaryzacyjnej zbierane są dane na podstawie modelu który schematyzuje i/lub upraszcza badany system. Celem analizy oddziaływań jest uwidocznienie istoty zmian w środowisku spowodowanych emisjami lub odpadami uwolnionymi do środowiska oraz zużyciem surowców. Rodzaje badanych oddziaływań (na przykład zużycia surowców, globalnego ocieplenia, ekotoksyczności itd.) są wybierane na tym etapie. Wartości oddziaływania przypisywane badanemu systemowi obliczane są z użyciem mnożników. Ogólnie rzecz biorąc wartości te wyrażane są w kilogramach substancji odniesienia. W przypadku globalnego ocieplenia, na przykład, substancją tą jest dwutlenek węgla. Ostatnim etapem LCA jest interpretacja. Podczas gdy na pozostałych etapach metodologia jest dobrze zdefiniowana i opisana precyzyjnymi zasadami, etap interpretacji nie jest skonsolidowany na takim samym poziomie.

Nawet w przypadku badania folii do pakowania żywności metodologia LCA okazała się użyteczna do krytycznego porównania poszczególnych oddziaływań dając badaczom i operatorom w różnych dziedzinach efektywne narzędzie interpretacji i usprawniania. Zespół badawczy wydziału Giulio Natta Politechniki Mediolańskiej wykonali ocenę porównawczą folii miękkich i twardych do pakowania żywności, poddając badaniu niektóre z najpowszechniej stosowanych materiałów. Pod uwagę wzięto PCW i LDPE jako folie miękkie oraz twardy PCW, PET i powlekaną tekturę jako twarde materiały opakowaniowe. Badanie rozpoczyna się od dokładnego rozpoznania bibliograficznego tematu które daje podstawę do opracowania całej analizy opakowań miękkich i twardych. Ze względu na wiarygodność i poziom reprezentatywności dla warunków europejskich większość danych wzięto z bazy danych PlasticsEurope. W granicach analizowanego systemu zawarto cały jego cykl życia.

Zbadano trzy możliwe opcje końca życia. Pierwszą było składowanie na wysypisku, drugą spalanie z wytworzeniem energii, a ostatnia jest związana z włoskim systemem gospodarki odpadami. Dla opakowań miękkich porównania między dwoma materiałami wykonano na tym samym poziomie właściwości użytkowych. Jako jednostkę funkcjonalną wybrano ilość folii potrzebną by uzyskać ten sam stopień konserwacji żywności (typowo sera lub warzyw) przy zwykłym sposobie zapakowania. W tym przypadku potrzeba było 2,5 g PCW i 3,5 g LDPE. Scenariusz wybrany jako odzwierciedlający włoską sytuację w zakresie utylizacji folii miękkich obejmował składowanie na wysypisku (91,5%) oraz produkcję energii (8,5%).

Analiza wykazała, że ogólne oddziaływanie na środowisko tych dwóch materiałów jest porównywalne, choć nie takie samo. W szczególności "włoski" scenariusz utylizacji dla PCW jest bardziej zrównoważony ekologicznie pod względem zużycia zasobów i globalnego ocieplenia. Z kolei stosowanie LDPE ma mniejsze oddziaływanie pod względem toksyczności zarówno dla ludzi jak i środowiska. Różnice w innych rodzajach oddziaływania są nieistotne. Dla opakowań twardych porównania między materiałami również wykonano na tym samym poziomie właściwości użytkowych. Jako jednostkę funkcjonalną wybrano pudełko na czekoladki. Ilości potrzebnego materiału wyniosły odpowiednio: PCW - 22 g, PET - 26 g, tektura - 26 g. Wybrany scenariusz utylizacji odzwierciedlający włoską sytuację również zawierał dodatkowo recykling. Sformułowana hipoteza obejmowała składowanie na wysypisku (55,6%), produkcję energii (21,4%) oraz recykling (23%). Z interpretacji wyników wynika, że najmniej zrównoważonym ekologicznie materiałem jest PET, dla którego wartości oddziaływania były wyższe w prawie wszystkich rozważanych kategoriach. Na podstawie "włoskiego" scenariusza utylizacji, powlekana tektura bez wątpienia zapewnia największą oszczędność zasobów i mniejszy wpływ na globalne ocieplenie niż tworzywa sztuczne. Jednak w porównaniu do PCW toksyczność tektury zarówno dla ludzi jak i środowiska jest wyższa.

Więcej informacji z przykładami na Life Cycle Assessment

Komentarze

  • wloski sposob

    na czym dokladnie polega ten "wloski sposb"??